Wat is 'n huis...

‘n Vriendin van my het altyd as ons onsself iewers op een van die land se lieflike staproetes bevind, losgetrek en met oorgawe uit Johnny Cash se Sunday morning coming down begin sing: “...the beer I had for breakfast wasn’t bad, so I had one for dessert.”

Hierdie woorde het Saterdag-oggend deur my kop gemaal.

Nee, ek het nie in die veld wakker geword, of selfs sommer net ‘n verspotte vroegoggendbier gedrink (dat die plaak van my tande kan afspring en ek my kan verbeel dat ek my tande geborsel het) nie.

Dit het deur my kop gemaal terwyl ek twee snytjies roosterbrood met marmelade en kaas by die kombuistafel vir ontbyt staan en eet het.

Dis nou twee snytjies roosterbrood met die marmelade en kaas wat net so op die kombuistafel oorgebly het van Vrydagaand se vier snytjies roosterbrood met marmelade en kaas se laataand-aandete.

Sopper was eers om 22:00 omdat middagete se vier kaasrolletjies met botter eers rondom 15:45 genuttig is.

Met Vrydag en Saterdag se brood, marmelade en kaas toe heeltemal op, sit ek ongebad, ongeskeer, steeds in Vrydag se klere, Saterdag toe maar af Spar toe om trooskos vir Saterdag-middagete te koop:  twee lieflike stukke kruisskyf. R119-00/kg.

Daarvan eindig net een vir middagete op (ek gaan sit die keer darem aan midde die dolleeg marmeladeblik op links en die ewe leeg kaasbak na regs); die ander een braai ek Sondag in dieselfde pan vir ontbyt.

Dit was ‘n baie besige naweek en tyd vir kosmaak (of tafel opruim) was daar nie regtig nie – ek het immers 9 flieks gehad om deur te werk:

Verraaiers (nie gesien toe dit gewys het nie, dit het my lank geneem om in te koop, maar toe ek inkoop toe sleur dit my mee)
The Door (ek is gaande oor Helen Mirren, sou graag die boek wou gelees het)
The Dictator (my tipe humor en tweede keer dat ek dit kyk)
Skyfall (het nie eers geweet daar was ‘n nuwe James Bond-fliek nie)
A Passage to India (uiteindelik sien ek die fliek wat in 1984 vrygestel is, ek sal wat wil gee om op 76 te kan doen wat Dawid Lean op daardie ouderdom vermag het)
Room with a View (seker die derde of vierde keer dat ek hierdie een kyk)
Cyrano de Bergerac (1990) (ook ronde drie of vier)
Cyrano de Bergerac (1950) (bonus CD saam met vorige)
The Legend of 1900 (hierdie fliek van 1998 deur Guiseppe Tornatore, wat ook die regisseur van Cinema Paradiso was, is eers in 2000 in SA vrygestel, is ‘n fliek wat ek oor tien jaar ‘n derde keer sal wil kyk)

Kliek op die naam van elke fliek en jy word herlei na die fliek op die Internet-fliekdatabasis - dis waar ek elke keer opleeswerk oor flieks gaan doen.

Ja, die kort van die lank is:  Na hierdie naweek kan ek verstaan dat ou ooms wie se vroue hulle ontval het, sommer dadelik weer vrou vat en dikwels nie eers meer bodder om ge-kerk te kom nie.

Ek was graswewenaar, van Vrydag tot Sondag.

Waar ek altyd baie van my eie geselskap gehou het, het 13 jaar se getroude lewe, te same met amper 10 jaar se ouerskap, my saf-sawwer-safste gemaak.

Ek was na 10 April 2000 nog nooit weer alleen nie, nie vir ‘n enkele dag nie, hierdie naweek was ‘n eerste.

Ja, ek was al weg van die huis, maar dit is weg van die huis, alleen is iets heeltemal anders. Alleen is al een by die huis sonder vrou of kind of kraai.

Vrydag...  ...  ...

Saterdag...  ...  ...

Én die grootste deel van Sondag... !

En Annieka moet nie wil kom staan en vergelyk nie – as ek weggaan met werk dan bly sy én Klaradyn agter - van vingeralleen is daar geen sprake nie. 

En dan bly hulle ook nie agter in ‘n leë huis sonder ‘n vader nie, hulle trek by Ouma en Oupa in, daar word vir hulle gekook, of lekkerder nog, soos laasjaar toe ek ‘n week lank weg was – hulle vlieg af Kaap en rits tussen die wynplase rond!

Dit was voorwaar vir my ‘n vreemde ervaring. Hierdie naweek.

Annieka, Klaradyn, my skoonma en swaer is Vrydag deur Kaap toe om baie nodige besoek aan Annieka se ouma (iets soos 96) te bring.

Ja, ek het nie nodig gehad om alleen te wees nie, ek kon gaan kuier het, ek kon selfs mense oorgenooi het, maar het dit, vooraf, nie vir een oomblik oorweeg nie.

En toe ek eers daar in is, die blou hond en dood op my hakke is en in  my nek blaas, toe oorweeg ek ook nie om weg te hol en geselskap op te soek nie.

Toe kry ek myself net met volle oorgawe en uit volle bors vreeslik jammer en kry dit klaar en oor en verby.

Ek het nie my lippe aan drank gesit nie.

En Leonard Cohen nie een keer in die eietydse draaitafel gesit nie.

Tussen die vrot voor die TV het ek positief probeer bly en darem heerlike spek-en-bone-sop gekook, dis nou vir toe die dames weer tuis kom:

1 gerookte varkskenkel, 1 pakkie spekvleis, 2 uie, 2 wortels, 500 g boontjies, rooipeper, lourierblare, naeltjies, 1 blikkie tamatiepasta – daglank in prutpot en bedien met knertsie asyn (of suurroom, soos een van die resepte wat ek vir inspirasie geraadpleeg het, genoem het.)

Hier het ek intussen op ‘n resep afgekom wat basies, met ‘n uitsondering hier en daar, neerkom op dit wat ek opgekook het.

Ek week ook nie die boontjies oornag nie. Ek het gehoor dis die sout wat die skille in taai doppe verander. So nou gooi ek bloot die sout by as alles klaar murgsag gekook is.

Ter wille van die rekord:  Ek het darem ook nie net TV gekyk en sop gemaak nie, ek het selfs my klere van die grond opgetel en in die wasbalie gegooi.

Twee keer!

Die badhanddoek ook!

Én ek het die borde en glase wat oor die loop van die naweek wat soos ‘n week gevoel het, voor die TV rusplek gekry het, in die opwasbak gepak.

Ek het inderdaad ook die toiletsitplek wat maande los is, met grootse grootste  moeite (en vermoedelik, gemengde sukses) weer vasgedraai.

Ek het om die waarheid te sê, só fluks gevoel dat ek in ‘n stadium gedink het, as Annieka en Klaradyn vir ‘n hele week weg moet gaan, hulle sal terugkom en instap in ‘n huis wat van binne nuut uitgeverf is. 

Of dalk het ek die lapa oorgebou waar ons hom nou al 10 jaar lank graag sal wil hê. 

Die bougainvillea sal afgekap en weggery wees.

Ag siestog, en toe kom die meisies hongerig by die huis aan.

Pappa se aandete word toe ‘n laat middagete om die kombuistafel waar ons gesels en op datum kom met wat in elkeen se lewe gebeur het.

Dis nou die einste tafel waar ek vir twee etes sommer gestaan en roosterbrood eet het.

Klaradyn speel te heerlik saam aan die speletjie wat ek Donderdagaand met die girls begin het:  “Annieka, jy moet sorg dat hierdie huis aan die kant is as jy more jou voete hier uitsit. Ek het Vrydagaand ‘n huis vol mense en spyseniers wat intrek om ‘n skaap oor die spit te braai.”

Klaradyn wil weet hoeveel gaste, en wie, toe opgedaag het, wat ons geëet het, en wie in haar kamer geslaap het. (Ek het Sondag, die hoeveelste keer toe ons per SMS en selfoon kommunikeer het, laat weet dat 14:00 darem baie vroeg vir hulle is om terug te kom, al my gaste is nog nie eers wakker nie en as hulle so vroeg kom, weet ek nie of ek die huis opgeruim gaan kry nie. Daar was ook iets rondom die eetkamertafel se poot wat herstel moet word omdat dit gebreek het toe iemand kwansuis daarop gedans het.)

Met my aandete wat toe ‘n laat middagete geword het, het die uiteindelike aandete toe ekstra spesiaal uitgedraai, uit móés draai:  ons aandete was gebakte poeding met room en tuisgemaakte vla.

En as iemand nou vir my gaan sê dat ‘n mens nie gebakte poeding met room en tuisgemaakte vla vir aandete kan eet nie, dan gaan ek lynreg verskil – ‘n mens kán, verál as jy die gesin se blye weersiens vier.

Ek wou Klaradyn nou al die vorige twee naweke aan die poeding waarvoor ek as klein kind so lief was, bekend stel, maar verniet of die naweekprogram dit toegelaat het. Nie dat dit moeilik of moeite is nie, ek het net nie daarby uitgekom nie.

Die vorige keer dat ek die betrokke poeding gemaak het, was iewers tussen 1983 en 1985 op universiteit. Toe kon jy dit kits in ‘n boksie koop. Daar was twee papiersakkies in elke boksie, een vir die sous en een vir die beslag.

Dis die klassieke sjokoladepoeding waar die beslag onder in die bak kom en die sous bo-oor. Maar kom dit uit die oond, dan is die beslag bó en die souserigheid lekker dik en glad ónder dit alles.

So toe dek ons tafel met die ekwivalent van dit wat in ander huise die Noritake of Royal Doullton is, en die room en die tuisgemaakte vla word in opdienbekers gegooi.

En ons sit aan.

Annieka leer ken die poeding vir die eerste keer, ek word weer kind in my kleintydhuis, en Klaradyn smul te lekker; sy herinner my aan haar kompliment van vroeër die week: “Ek sal Pappa vertrou om vir die koningin van Engeland kos te maak!”

Maar waarom sal ek wil, ek maak dan klaar kos vir die koningin en kroonprinses van Witstinkhoutstraat 13.

Veral nádat hulle ‘n dag of wat weg was, en Pappa tyd had om sy seëninge te tel.

Naskrif:  

Hier is die hele liedjie rondom die bier vir ontbyt:

"Sunday Morning Coming Down"

Well, I woke up Sunday morning 

With no way to hold my head that didn't hurt. 

And the beer I had for breakfast wasn't bad, 

So I had one more for dessert. 

Then I fumbled in my closet through my clothes 

And found my cleanest dirty shirt. 

Then I washed my face and combed my hair 

And stumbled down the stairs to meet the day. 

I'd smoked my mind the night before 

With cigarettes and songs I'd been picking. 

But I lit my first and watched a small kid 

Playing with a can that he was kicking. 

Then I walked across the street 

And caught the Sunday smell of someone frying chicken. 

And Lord, it took me back to something that I'd lost 

Somewhere, somehow along the way. 

On a Sunday morning sidewalk, 

I'm wishing, Lord, that I was stoned. 

'Cause there's something in a Sunday 

That makes a body feel alone. 

And there's nothing short a' dying 

That's half as lonesome as the sound 

Of the sleeping city sidewalk 

And Sunday morning coming down. 

In the park I saw a daddy 

With a laughing little girl that he was swinging. 

And I stopped beside a Sunday school 

And listened to the songs they were singing. 

Then I headed down the street, 

And somewhere far away a lonely bell was ringing, 

And it echoed through the canyon 

Like the disappearing dreams of yesterday. 

On a Sunday morning sidewalk, 

I'm wishing, Lord, that I was stoned. 

'Cause there's something in a Sunday 

That makes a body feel alone. 

And there's nothing short a' dying 

That's half as lonesome as the sound 

Of the sleeping city sidewalk 

And Sunday morning coming down.

Die verwagte minimum- en maksimumtemperature, Pretoria

Op een van die sosiale netwerke plak ‘n vriend die komende week se weervoorspelling en dié woorde daarby:  Winter in PTA??? Met maksimums van 26. Lekker dorpie dié!!!!

Ja, die een tyd van die jaar wat ek nog nooit uit enige bors, wat nog te sê volle bors, kon besing nie, wil vanjaar net nie end kry sodat ‘n tyd van die jaar waarín my hart en mond, en waarván my beker oorloop, winter, kan aanbreek nie.

Die tyd van die jaar wat my nog nooit liries had nie, die een wat vanjaar so voortsleep, kan duidelik op my vriend se spoeg-en-plakwerk opgemerk word – daardie kort tydjie van die jaar (die meeste ander jare is dit kort) wanneer die daaglikse minimum- en maksimumtemperature die meeste van mekaar verskil, wanneer die oggende koud is en jy met truie en baadjies aan jou lyf by die deur uit sit, net om hier teen 10:00 weer ter wille oorlewing van alles ontslae te moet raak.

Dis die tyd van die jaar wanneer ek in drie werksweke daarin slaag om bykans elke denkbare trui in my kas in my klas oor my stoel, op die kas, oor die grond, tussen die goed op my rak, en selfs ín my kas te kry.

Dan breek daar so vier of vyf dae aan waarop ek met, sê maar, ‘n groen trui by ‘n swart broek wat geensins daarby pas nie, of ‘n bruin trui by nog minder by die betrokke blou broek pas, skool toe gaan. By die skool gekom, skiet ek dan nie reguit deur kombuis toe, waar dit warm is en daar koffie is nie, nee, die warm asem maak sulke wit wolkies voor my mond soos ek deurskiet klaskamer toe om tog net ‘n trui op te spoor wat by die dag se skoene, kouse, hemp en broek, pas.

Hierdie fase in die jaar se verloop, en ek hou vanjaar 26 jaar lank skool, ek ken dit 26 jaar, word dan opgevolg deur die laaste, baie korter fase – hoogstens ‘n dag of wat – waarop ek blou van die koue by die skool uitkom – álles wat warm is, is by die skool, truie, serpe, baadjies, musse, noem maar op.

Dis dan wanneer ek drie of vier fris jong skoolseuns nader hark met die woorde dat hulle tog hulle meneer moet help om al hierdie truie en dinge en wollerige warmmaakgoeterstes in sy kar te kry.

Dan is ek soggens net tot die einde van die week koud slegs tussen die kombuisdeur en die motorhuis semi verkluim en halfkaal – ek kom langs die motor, uit die agterste helfte en kattebak klaar aangetrek.

Teen Sondag is alles oor en verby. Teen daardie tyd het Annieka iewers oor die naweek al geweier om saam met my in die kar te klim, voor ek nie alles uit die kar het nie. Dis ook nie net ‘n geval dat sy weier nie, daar is bloot net nie plek vir haar én Klaradyn, én ek, in een kar saam met die vrag wolgoed nie.

Party jare begin alles dan weer van voor af, maar dis uitsonderings, want teen die einde van siklus 1 is dit gewoonlik al so koud, dat ons nie meer nodig het om iewers deur die loop van die oggend af te moet skil nie.

Wat dán lekker is, is die feit dat daar dan altyd net drie of vier ekstra lagies warm goed in my klas is. Die dae waarop ek my dan met die weer (of my warm dingetjie[s] vir die dag) misreken het, dan het ek ‘n tweede, ekstra, ietsie reg en gereed in die klas om my teen die koue te pantser.

As ek uitreken, sou ons met vanjaar se uitsonderlike maksimumtemperature, teen hierdie tyd al na aan die einde van ‘n tweede siklus gewees het, indien nie reeds diep in ‘n derde een in nie.

Maar daarvan het ons vanjaar, vir die heel eerste keer in 27 jaar, net mooi niks nie.

En dis ook hoekom ek vanjaar nog minder van hierdie tyd van die jaar hou.

Sien, die ding staan so – ek trek nie teen 10:00 my truie uit nie, ook nie teen 12:00, 13:00 of 14:00 nie.

En dis nie omdat ek nie wil nie, EK KAN NIE!

Ek het in die laaste soveel gewig opgetel dat ek letterlik nie ‘n enkele langmouhemp het wat gemaklik, gerieflik, om my middellyf hang nie. Rondom die ewenaar is daar met élke langmouhemp deesdae raakplekke, kontak, wrywing, friksie, tussen middellyf en hemp. Die goed gaap nog oop van knoop tot knoop, soos ‘n mens partykeer sien nie, behoed my van dit, maar daar is daardie ongemaklike kontak.

Die gevolg is dat ek vanjaar goed voel tot 10:00 en van dan af verder bloot net uitsterf van die hitte tot dit huistoegaan tyd is. En teen daardie tyd is ek van binne al so verwelk in my trui, dat ek beswaarlik die krag oor het om die motor by die huis te kry, wat nog te sê om my natgeswete warm en moeg arms bo my kop te kry, om my trui uitgetrek te kry voor ek huis toe ry.

Party smiddaes voel dit my ek gaan by een van die verkeerligte sommer net uitpaas (ja, dis hoe in 27 jaar by baie skoolkinders en hul opstelle geleer het, hoe daardie Engelse woord in Afrikaans gespel word).

En as ek nie op die hoek van Duncan en Lynwood uitpaas terwyl ek wag vir die robot om oor te slaan nie, dan voel dit my ek beswyk sommer net daar op die plek van die dag se trui en knappe hemp.

Waarom nie bloot net groter langmouhemde gaan koop nie, verbeel ek my hoor ek iemand vra.

Ek het vanjaar reeds meer op wintersklere uitgegee as die vorige vyf jaar saam! Ek kan nie nog ‘n sent op klere uitgee nie, nie op ‘n enkele kous of sakdoek eers nie! Doen ek dit en die motor bars ‘n band, kan ek nie die band vervang nie – daardie ekstra kouse het my oortrokke bankrekening teen daardie tyd lankal by sy limiet gebring.

So 15 jaar gelede het ek ‘n spul liggewig polonektruie gehad wat ek soggens skool toe aangetrek het.

O, dit was lekker! Ek haat mos ‘n das om my nek. Dan het ek hierdie polonektruie sonder langmouhemp en das aangetrek, dit was my hemp vir die dag. Dan is ek met ‘n baadjie of ‘n ding daarby werk toe. 

Maar dit was 15 jaar gelede, ek het vyf jaar later soos ‘n oorryp piesang in ‘n te klein skil begin lyk! En had ek die goed vandag steeds, sou ons van ‘n waatlemoen in ‘n granadilla se dop, moes gepraat het.

Dis nou jare dat ek uitkyk vir nuwe polonektrui-hemde, maar verniet, dis of die goed net nooit bestaan het nie. Die vrouens se rakke en rye staan en vol van die goed. Woolworths alleen het vanjaar nie minder nie as NEGE kleure vir tannies om uit te kies!

Nie die ooms nie!

Nee, ek jok, daar was een Woolworths in Gauteng, vra my, ek was by almal, wat twee beigerige liggewig polonektruie vir mans gehad het – ‘n small en ‘n extra small!

Ek het die gawe man wat my te woord gestaan het, tot oorkant die Vaalrivier na Woolworths-takke laat bel, maar nie een kon help nie.

En toe, wonders bo wonders, na ek selfs in koffiewinkels begin vra het of hulle nie iewers tussen die lieflike koeke wat daar oorkant in sulke glas yskaste staan en/of ronddraai, vir my een of twee liggewig mans polonektruie het nie, spoor ek ‘n plek soos Stuttafords of Greatermans op wat die allerlieflikste reeks liggewig polonektruie vir mans aanhou. Nie een nie, nie twee nie, nie drie nie, maar vier verskillende kleure!

Daar kos een van die goedjies toe meer as troupak, hemp, skoene en kouse saam. En dis nie of ek vorige runderpes getrou het nie, ek en Annieka het sommer nou-die-ander-dag die knoop deurgehaak.

Ek het net gou eers ‘n reëling by die bak gaan tref. Hulle is ook so gretig om jou geld te gee wat jy nie het of joune is nie, dat dit nie eers tien minute was nie, toe stap ek vyf minute later met vier liggewig polonektruie vir mans by die winkel uit.

So, nee, langmouhemde koop ek nie – daardie vier truie is die ekwivalent van vier troupakke klere, agt leerskoene, sestien kouse en vier satynhemde, daar is nie ‘n manier nie.

En nou is die goed al amper ‘n maand in my kas, sonder dat ek dit nog ooit aangehad het – dis nie koud genoeg nie! Ek trek dit twee of drie keer elke week aan, party soggens kom ek self tot in die kombuis met een, maar dan wéét ek, ek gaan te warm kry, ek moet die ding gaan uittrek.

Soos dit nou vir my lyk pak ek die vakansie die kar en sit met die gesin af Golden Gate toe, of na daardie dam in die middel van Betlehem, en kampeer daar – net om te kan voel hoe dit voel om my polonektruie te dra.

Hoffmanstraat 4

fotobron

Partykeer, net partykeer, gebeur daar dinge wat my die bonatuurlike of paranormale minder van ‘n kouse skouer sal laat gee.

Eergisternag blaf een van die honde my kwart voor drie die oggend wakker. Ek staan op en gaan loop die ellendige draai wat die aanstap van die jare my deesdae laat loop.

‘n Vriend het op ‘n dag kwyt geraak dat jy weet jy word oud as jy in die middel van die nag opstaan en dis nie om huis toe te gaan nie. En dis waar ek ek nou is, ek staan op en dis in my eie huis, my eie kamer en eie bed.

Wat dit erger maak, en ek is nou seker al ‘n maand daarvan bewus – ek kan nie meer wakker word en opstaan, of eerder “opspring” soos ek al die jare gewoond was nie. O, nee, ek moet dis nou se dae met verdrag kom, in fases en stappe. Spring ek op en hol ek badkamer toe het ek, teen die tyd dat ek halfpad na die eerste deur toe is, seer op plekke waar ek in my ganske lewe nog nooit eers van plekke bewus was nie.

Dis dan wat ek sommer net wil neerslaan en verder kruip tot by die wit troon.

So, teen die tyd dat ek deesdae wakker geblaf is, tydsaam en met verdrag opgestaan het en my draai klaar geloop het, dan is ek pikwakker teen die tyd dat ek weer langs Annieka inskuif.

En as my brein intussentyd en teen daardie tyd reeds ingeskop en aangeskakel het, dan is dit verby, ek kry hom nie weer afgeskakel en in slaapmodus voor die volgende aand teen slaaptyd nie.

Eergisternag toe is dit weer so – my gedagtes is dadelik by die aangename droom waaruit die hond my wakker geblaf het.

Ek sit met die paradoks:  ek is vies dat die hond my droom versteur het, maar weet tegelykertyd dat ek van die droom niks sou onthou of geweet het, as die dierasie nie aan die blaf gegaan het nie. Dis blykbaar ‘n feit – ‘n mens is net bewus van drome waaruit jy wakker word; word jy nie wakker nie, is daardie droom baie diep in die onderbewussyn weggebêre teen die tyd dat jy wakker word. Met my werk dit beslis so.

In my droom het ek nadat ek haar 27 jaar gelede laas gesien het, vir die eerste keer in al hierdie jare weer ‘n herontmoeting met Tannie Gertie (miskien was dit Gerty – 27 jaar het immers verloop) gehad.

Ons het in die kombuis van Hoffmanstraat (miskien was dit Hofmannstaat – 27 jaar...) 4 gestaan. Tannie Gerty was duidelik 27 jaar ouer, maar nog net so statig en soveel van ‘n dame en voorslagvrou wat sy destyds was.

Daardie jare het sy onder haar man, professor Theunis Botha, die departementshoof van PU vir CHO se Departement Spraakleer en Drama, gewerk. Die administratiewe hoofkantoor van hierdie departement dan nou ook Hofmannstraat 4.

Hoeka by die kombuis van Hoffmanstraat 4 waar Tannie Gerty my in my droom ‘n stywe, stugge drukkie gee, soos die Konining van Engeland so iets sou doen. En ek noem dit styf en stug, selfs gereserveerd, terwyl ek weet, vir Tannie Gertie, en die dame wat sy was, is dit in wese eintlik warm en hartlik verby.

Sy gee my die drukkie en laat val dat sy my nie nou herken of kan onthou nie, maar dat sy sal gaan kyk in die boek wat haar man nagelaat het.

Nee, hoe sal ek nou weet watse boek dit is wat haar man nagelaat het! Dis in my droom. Ek het dit egter beleef dat Prof. Theunis oorlede is en hy ‘n boek nagelaat het met al die oudstudente in. In hierdie boek sal sy my sien soos ek in 1986 gelyk het, en dan sal sy weet wie ek is.

Wat vreemd is, is die feit dat die Prof na die beste van my wete nog leef en dat Tannie Gerty ‘n rukkie gelede afgesterf het.

Terwyl ek toe nou wakker lê en hoop om weer te slaap, hou ek my gedagtes hiermee, en ook met allerhande lieflike Hofmannstraat 4-dinge van 27 en 30 jaar gelede besig.

Ek onthou dat die hele departement in rep en roer was oor Anneli van Rooyen by ons sou kom sing. Die plakkate was die strate vol, kaartjies is verkoop en ek sweer die houte blokkiesvloer is selfs blinker as gewoonlik politoer.

Ek stap toe om die een of ander rede as verwaande student by Tannie Gertie (ons het ván haar as Tannie Gertie, maar mét haar as Mevrou Botha) se kantoor in. Sy ontvang my stylvol en vriendelik en stel my ook voor aan die ander dame by haar in haar kantoor. “En dis nou Anneli, “ sê sy.

En ek is arrogant, verwaand, domonnosel, te-groot-vir-my-skoene-genoeg om af te haak met:  “Anneli, wie?”

Tannie Gerty het dit stylvol hanteer soos die koningin van Engeland ‘n diplomatieke  faux pas sou hanteer.

Ek onthou Hannes Muller wat rondom ‘n soortgelyke konsert waar Tannie Gerty in baie noue samewerking met Tannie Alice Sirakis die geurigste eetgoedjies berei het, rondloop en sê:  “Ek is ‘n frikkadelle-dief.” Die twee formidabele voorslagvrouens het hom betrap dat hy onder die versnaperinge van die komende aand inklim en hom ‘n deeglike oorkonkel gegee.

Iemand, lees ek later, het rondom haar afsterwe destyds genoem dat sy wat Gerty is, die Dramadepartement was, haar man was maar net die hoof of kop.

My gedagtegang stop by die laaste besoek wat ek ooit aan Hoffmannstraat 4 gedoen het. Dit moes dan nou 1993 gewees het. Die departement het toegemaak. Nee, die departement het nie toegemaak nie, die departement is toegemaak. Deur penne en handtekeninge met meer magte as die Puk self.

Ons het ‘n afskeidsreünie gehou, en toe is dit iets van die verlede, geskiedenis en ‘n herinnering.

Na my herbesoek aan die verlede staan ek toe maar op, ek wonder wat op deeske aarde dit sou kon wees wat my na 27 jaar by Tannie Gertie en Hofmanstraat 4 uitgekry het, gaan skuif agter die rekenaar in en maak my e-pos-posbus oop.

Daar het inderdaad oornag iets in beland:

"Jy en jou metgesel word hiermee uitgenooi na ʼn

REÜNIE

van oudstudente van die Dept. Spraak en Toneel (PUK) op

SATERDAG 28 SEPTEMBER 2013 (laaste dag van Aardklop 2013)

Ons hou ‘n SKAAPBRAAI van 17:00 af en kuier tot ou-nag toe.

KOSTE (per persoon): R150

Jy reël jou eie verblyf en daar sal 'n kontantkroeg by die skaapbraai wees.

Kyk aangeheg 'n lys van gastehuise. Onthou dis Aardklop en verblyf is skaars. So, bespreek maar so gou moontlik.

Dis vanjaar presies 20 jaar vandat die departement gesluit is. Dis hoogtyd vir ‘n goeie kuier deur al die oudstudente van 1965 af.

Bevestig asseblief
 

bywoning VOOR  30 JUNIE

Natuurlik word NIEMAND verskoon nie.

Jy sorg dat jy daar is! Slegs ‘n dokter- of doodsertifikaat word as verskoning aanvaar!

"

Ek het gaan kyk hoe laat die e-pos gestuur is. Gelukkig was dit nie kwart voor drie nie.

Ek wonder daarom steeds waarom die hond aan die blaf gegaan het.

Dit was beslis darem nie die posman gewees het wat my e-pos kom aflaai het nie.

Elke liédjie vertel ‘n storie?

Iewers is die woorde “elke liedjie vertel ‘n storie” in my ingeprent. Ek vermoed dit moes die naam van ‘n program op die Afrikaanse diens van die SAUK, lank voor dit RSG geword het, gewees het.

Die woorde het in my bewussyn vasgesteek en maal nou al donkiesjare lank gereeld deur my kop, elke keer as ‘n sekere liedjie ‘n spesifieke herinnering by my oproep.

Dis ‘n algemene ding, die neiging om onmiddellik na iewers in die verlede verplaas te word, die oomblik dat jy ‘n deuentjie hoor.

Daarom ook dat jy my nie moet vra wat my gunstelingliedjie is nie. Dit hang alles af van my gemoedstoestand op daardie betrokke oomblik, waar ek is, tussen wie, en hoe die weer daar buite lyk. Hierdie dinge bepaal watter herinnering op daardie oomblik die naaste aan my hart lê, en daardie herinnering roep dan die liedjie op.

Vanoggend  vroeg se gunstelingliedjie, is daarom nie nou, ure later terug van die werk,  se gunstelingliedjie nie, en nog minder netnou, tydens ‘n kuier met ou skoolvriende, se gunstelingliedjie.

Ek, en ek vermoed ten sterkste dis eerder maar ons almal wat so is,  hou van ‘n betrokkie liedjie, nie oor die liedjie nie, maar oor die storie wat dit oproep en vertel.

Hier by die skool moes ons verlede jaar ons gunstelingliedjie opgee. Die gedagte was om ‘n CD se saam te stel met die personeel se gunstelinge op, en verjaar ons die dag, is dit die CD wat die skool jou saam met die verjaarsdagkaartjie en mooi wense gee.

Dit was die tweede keer dat ons dit doen; die eerste keer was sowat nege of tien jaar gelede.

Wat my gunsteling tóé was, weet ek nie.  Annieka s’n was destyds Steve Hofmeyer se gewilde Pampoen-liedjie.

Wat net weer eens my teorie bewys:

“Pampoen” is daardie jare gereeld oor die radio gespeel. Sy was swanger met Klaradyn en die liedjie het die wonderlikste herinneringe rondom die swangerskap ingehou, onder andere hoe lekker en ongebreidel sy met op die maat van hierdie musiek met ons een patryshond, Boeta, maar indirek eintlik met haar ongebore babadogtertjie, gedans het.

Klaradyn self het na haar geboorte, as pappe baba, gereeld duidelik gewys dat daardie “Pampoen” –liedjie herinneringe by haar opwek, wat uit die aard van die saak dan nou baarmoederlike herinneringe moet wees.

Ons is steeds, natuurlik nie vreeslik wetenskaplik nie, van mening dat haar liefde musiek en dans, sy oorsprong in Steve se liedjie het.

Sy het aan die skop gegaan, elke keer as die liedjie gespeel het. Of dit nou in die baarnoeder was, of, as suigeling, daar buite.

Ag siestog, en dalk was dit nog uit pure trauma en niks anders nie, omdat haar ouers selfs voor haar geboorte elke keer die klank opgestel het as hulle die liedjie gehoor het. En as hulle nie boonop spontaan saam begin dans het nie, het haar ma die hond nader gepluk en met dié ruk-en-pluk- en hop-en-skop-bewegings begin uitvoer.

Maar wat my gunstelingliedjie op daardie CD was, weet ek regtig nie. Ek sal moet gaan kyk.

Ronde twee, het ek die een of ander man wie se naam my nou ontgaan se “Piano man” opgegee.

Ek sou seker in tien jaar nie daardie liedjie opgegee het nie.

Ek sal tien teen een in die volgende tien jaar ook nie weer daardie liedjie opgee nie.

Maar op daardie oomblik, daardie dag, toe ek my gunsteling gunsteling moes opgee, was die storie wat “Piano man” tóé vertel het, die storie wat ek die graagste vertel wou hoor. Die ergste is, ek weet vandag nie eers wat daardie storie is.

As jy moet vra wat my gunsteling liedjie is, kan jy enige van die volgende, en nog onnoembaar baie ander, kry:  enige oorbekende iets van James Last en sy orkes, enige een van seker sowat vyftien Laurika Rauch / Anneli van Rooyen-treffers, “Once upon a time there was a tavern, where we used to raise a glass or two, we used to laugh away the hours, and think of all the great things we would do – those were the days my friend, we thought they’d never end…”

Ook Words, maar nie die een van die words that don’t come easy nie, die een wat wegval met smile an everlasting smile.

En dan is daar nog die melodie en woorde wat vertel van die dae toe ons klein en kersfeesbome groot was, die naam het my weereens ontgaan.

En ook tie a yellow ribbon round the old oak tree if you still love me. Hierdie liedjie het kleintyd altyd op troues en danse gespeel – en waar hol en jol klein kindertjies dan ooit so sorgeloos en lekker rond soos op ‘n troue of by ‘n mandjiedans. Ja, dit was die wonderlike tye toe daar nog so iets soos ‘n mandjiedans was, toe kinders nog by troues toegelaat is.

Ek het dit al omgeswaai om by ‘n antwoord uit te kom:  wat is die mooiste of lekkerste herinnering wat deur ‘n spesifieke liedjie opgeroep word. Hiérdie vraag bring my keer op keer by dieselfde antwoord uit.

Maar ons moet versigtig wees om die antwoord op dié betrokke vraag as my gunsteling te etiketteer. Want verander ons die woorde “mooiste” en “lekkerste” in die vraag na iets soos “kosbaarste” of “gemoedelikste,” dan kom daar weer twee ander antwoorde by my op.

Hoogstens daarom dan ‘n gunsteling tussen baie ander gunstelinge, Alphaville se Forever Young. Oor die lieflike, lekker, mooi herinnering wat dit oproep.

In die vier jaar wat ek studeer het, het ons klomp baie partytjie gehou en gedans, maar nooit by die groot en bekende dans- en uithangplekke nie. Nee, ons het aan huis van vriende en vriende se vriende gedans, dikwels in die garage.

Van die allerlaaste partytjie wat ons ooit as ‘n studentegroep vriende so in ‘n garage gehou het, onthou ek hierdie liedjie. Onthou ek die liedjie, die malende lywe, die atmosfeer, die gras, die sementpad motorhuis toe, die lag, die wat al dood is, die wat nog in die lewe is, en belangrikste van alles, watter lieflike aand en oomblik dit was.

Na vier jaar studie was ons gróót, gereed om die grootmenswêreld te betree. Daarom miskien dat die melancholis in my met heimwee vasgegryp het aan die gedagte van I want to be forever young.

Ag, en op die ou einde was dit maar soos die rite de passage wat jou van die huis, laerskool toe; van die laerskool, hoërskool toe; en van die hoërskool, universiteit toe gestuur het – jy het die volgende jaar daar aangekom, en jou gat gesien.

Vir myself en die ander soos ek, wat nie begin werk het nie, maar vir twee jaar army toe gestuur is, was die val en die terug kom aarde toe, natuurlik net soveel groter.

Maar toe ek uit die army kom en begin werk, 1989, toe ek my heel eerste CD-speler ooit, koop, is die eerste CD wat ek koop, niks anders nie as Alphaville se Forever Young nie.

En ek kyk nou al seker vyf jaar weer daarvoor uit; die eerste een het iewers in 1994 voete gekry, en van die tweede een is dit nou al jare dat ek nie die kassie het – wat van die CD geword het, weet ek nie.

Maar, en dis eintlik hoekom ek agter die rekenaar kom inskuif het, dis deesdae al hoe meer en meer vir my asof dit nie net liedjies is wat elkeen ‘n eie storie vertel nie, maar ook kosdisse.

En noudat ek uiteindelik hierby is, besef ek die lang relaas rondom liedjies was eintlik net omdat ek weggehol het van elkeen van hierdie disse, en in besonder die laaste en nuutste een, wat elkeen ook sy eie storie vertel.

Ek het al vertel van my pa en groen- of geelmielies. Ons het die laaste twee weke op twee geleenthede geelmielies geniet. Ek kan nie aansit by mielies, sonder om nie dadelik weer ‘n klein seuntjie aan tafel saam met my ma en pa te word nie. Hans Moolman senior het nie ‘n mielie geëet soos ‘n mens ‘n mielie eet nie; hy het die mielie met sorg (en wit damask servet) aan die kop beetgekry en met sy eie mes van die pitte gestroop. Soos ek dit onthou, het dit reggekry om nie heelwat van die pitte buite die bord oor die tafel te laat dans nie. Miskien onthou ek verkeerd. Maar ek kry dit not-‘n-wielie reg. Sien, Hans Moolman junior kan vandag nie anders as om sy mielies so te eet soos ‘n mens nie veronderstel is om dit te eet nie.

En dan is daar tongvis wat ook sy eie storie het. Vroeër hierdie week was ek dapper, braaf, te groot vir my skoene en het ek aangekondig dat ons vandag, 21 April, tongvis met spinasie en roomsampioene gaan eet. Maar ek het kleinkoppie getrek – tamatieroomsop met mieliekoekies. Die ding met tongvis het kleintyd begin en sy einde gekry in die laaste jaar of wat dat Judy Sondae by ons kom eet het. Ek het van die boksies bevrore tongvis by Woolies gekoop en twee groentes gemaak. Dit was dan vir Judy só spesiaal. Sy het regtig soos ‘n voëltjie geëet, maar eet ons die dag tongvis, dan kan jy maar weet – sy eet met daardie ete meer as die hele vorige week saam.

Ek sal miskien eendag weer tongvis maak, dis my gunsteling visdis en ek is nogal goed met ander tongvis as net Woolies se bevrore pakkies. Maar beslis nie vandag nie – Judy sou vandag 85 gewees het.

Maar dis ‘n man se ouers, en ‘n man se ouers se kos, dié goed kan nie anders as om stories te wil vertel nie.

Die geneuk is net, dié kosstories brei deesdae uit, kring uit en word meer.

Baie vroeër hierdie week, toe ek die gesels begin aanknoop het, maak ek lasagne. En hoewel ek dol is oor kosmaak betrap ek my self dié betrokke ronde dat ek teësinnig is. Toe dit trouens reeds te laat is en ek nie kan omkeer, terugdraai of ophou nie, is ek sommer lelik spyt dat ek ooit begin het.

Die vorige keer dat ek lasagne gemaak het, was dit omtrent ‘n hele dag of naweek se maak. Ek verbeel my dit was ses of agt van hierdie blink tinfoeliebakke wat jy in die supermarkte koop. Dit was in elk geval hopeloos te veel om alles vir my vriende te gee, en ons het twee of drie hier by ons gevries.

En ek kan my ook nie indink dat hulle alles al opgeëet het teen die tyd wat ons al begrafnis gehou het nie.

Ek het toe maar ‘n groot glas rooiwyn geskink, besef dat nie net elke liedjie meer ‘n storie vertel nie, ook elke dis. En terwyl  ek die lasagne klaarmaak, het ek in my kop die storie van Lentelie Bosman, wat later Lentelie van Helsdingen geword het, laat uitspeel. Teen die tyd dat ek die bechamel –sous oor had, was dit 29 jaar later.

Ek wou my vriend bel, maar oor ek hom aan die ander kant nie wou konfronteer met lasagne waarmee ek hom sou moes konfronteer nie, het ek dit daar gelaat.

En waaragtig, toe bel hy my.

Soveel liedjies, soveel disse – soveel stories.

Wyk, Somer, wyk

As die somer dan nou verjaag is, is dit my skuld. Dit was geensins my bedoeling nie, maar dit sal my nie verbaas as Demeter vir Persephone vanjaar voortydig terugstuur onderwêreld toe, na Pluto toe nie.

Ja, Demeter, Persephone en Pluto! En was dit nie heerlik nie: na ek vir jare net van die twee boeke bewus is, loop ek toe, binne twee weke na mekaar, die enigste twee uitgebreide, ordentlike, Afrikaanse oorvertellings van die Griekse legendes en mites, waarvan ek bewus is, raak.

Wat laaste was, kom toe eerste, want die eerste wat ek raakloop is L C de Jager se Griekse Legendes, in 1967 deur Voortrekkerpers uitgegee. En toe, om die kersie op die kroon te span (!?) kom ek af op P J Conradie se Avonture van die Griekse helde en gode wat in 1964 deur Human en Rousseau op die rak geplaas is.

Naas die eerste twee Afrikaanse Asterix-boeke wat ek net móés koop die oomblik toe Protea-uitgewers dit loslaat, is die Griekse legendes toe ál waaruit ek die hele vakansie voorlees. Soggens in die tent, soggens op die strand, smiddaes as ons skuinslê, én saans voor ons gaan slaap.

Klaradyn is na die vakansie ‘n lopende ensiklopedie oor die Griekse kultuurskat.

De Jager se skrywe, lei ek af, was ‘n poging om ‘n meer kindervriendelike weergawe van Conradie se hardebaard vertelling te wees. Maar ons is Conradie dwarsdeur, van voor tot agter. Van die bandelose seks toe die Argonoute op die eiland Lemnos op die spul vroue afkom wat ‘n rukkie van te vore elke man waarop hul hul oog kon lê, vermoor en toe in talle opsigte ‘n groot gemis aan hul mans ontwikkel het, tot Tantalos wat sy eie seun, Pelops, opgesny, gaar gekook en vir die gode voorgesit het.

1964 se oorvertelling van al die ongebreidelde seks, veral Zeus wat ‘n vrou nie kon uitlos of laat verby gaan nie, is egter so eufemisties aangebied dat vandag se jong lesers dit op 22 nie eers sal herken nie.

Maar waar die vier seisoene volgens die ou Grieke vandaan kom en hoe Pluto (toe nie ‘n planeet wat na ‘n Disney-karakter vernoem is nie) daarby inpas, sal Klaradyn jou kan vertel.

En dat ek die somer wegjaag ook.

Ek sal die somer nooit verby wens nie. Maar ek sal altyd na die winter uitsien, reikhalsend en halsreikend.

Vrydag is ons hier in Pretoria vir die eerste keer daaraan herinner dat dit nie verniet elke oggend later lig word nie – ons gaan oor drie maande koue hê.

En die eerste wat ek met kinderlike opwinding rondloop en vertel, is dat ons, solank die koue net hou, hierdie naweek gaan sop eet.

Vrydagaand is egter uit. Ek het Donderdagaand reeds Vrydagaand se kos gemaak. Nie omdat ek wou nie, maar omdat Annieka toe, na ek alles aangekoop het, herinner dat sy nie daar is vir aandete nie, sy het ‘n vergadering.

Donderdagaand, terwyl die heerlikste geure van die een stoofplaat opstyg, braai ek toe vir my en Klaradyn visvingers wat ons met geelmielies en die oorskiet van Mamma se verjaarsdagete-slaai geniet.

Ek was só reg vir die lekkerste aandete, maar dit sou moes oorstaan vir na Vrydag.

Na skool gaan laai ek ‘n graad 11-seun wat saam met my ry, by sy huis af. In my agterkop is altyd daardie “wat eet ons vanaand” en ek klop by hom aan vir inspirasie: “As jy vanaand se aandete kon kies, wat sal dit wees?”

“Spaghetti bolognaise,” antwoord hy sonder om twee keer te dink.

En ek weet, spaghetti bolognaise sal dit dan wees, nie spaghetti en mince nie (dis ook lekker) maar spaghetti met ‘n lieflike maalvleissous soos die Italianers dit maak.

Na ‘n dramatiese pouse, voeg hy egter by: “...met witsous!”

Spaghetti bolognaise en witsous?

Ek het in my lewe nog nie daarvan gehoor nie! Weet die stomme kind ooit wat spaghetti bolognaise is?

Maar ek vra nie uit nie, dis duidelik dat dit presies is wat hy wil hê, en dat dit vir hom die lekkerste van lekkerstes is.

Ek maak my bolognaise-sous, maar die hele tyd maal daardie witsous in my gedagtes. En teen Vrydag kan ek my niks lekkerder as spaghetti bolognaise met witsous voorstel nie – el het ek dit nog nooit geproe nie. Ek het die seun se lyftaal gelees toe hy dit noem, daar was ‘n iets in sy stemtoon, ‘n veraf, verlangende kyk in sy oë. Dit móét héérlik wees!

Vrydag toe kan ek dit nie meer hou nie, ek bel sy ma en vind alles van die witsous uit. En hoe meer sy vertel, hoe meer weet ek, dit gaan vanaand spaghetti bolognaise met witsous vir die Moolmans wees.

Sy ma laat val toe ook dat hulle inderdaad die vorige aand op Boeta se versoek spaghetti bolognaise met witsous gehad het.

Presies wat ons toe Vrydag het, presies soos hy daarvan hou.

Die kou bly, maar Saterdagaand kan ons nie sop nie, ons het verjaarsdagete by Ouma en Oupa-hulle.

En toe vandag, toe is dit warm, snikwarm, ek sit op die oomblik kaalbolyf en tik, so warm is dit.

Daar is egter nie ‘n manier, nadat ek Vrydag al my kop en hart en siel daarop gesit het, dat ons nié hierdie naweek sop eet nie.

Ek is mal oor my eie Portugese hoendersop, maar by die skool het ek nou al drie keer ‘n ander vrou se hoendersop geproe; ek het al in Desember besluit dat ek 2013 se winter met daardie vrou se sop gaan inlei.

Na ek Vrydag alles uitgevra het, wat daar uit te vra is, het ek toe inderdaad, hoogsomerhitte of te not, vanoggend al my hoendersop a’la Nadia begin.

Dis ‘n hoenderroomsop met hoenderdraadjies in, soos daardie draadjies hoender in ordentlike Sjinese sop. Ek het mielies en sampioene bygegooi, én die room wat van die verjaarsdagete se poeding oorgebly het. Ui en knoffel ook. Foelie en naeltjies en alles wat die sop na my mening goed kon doen.

Dit was die eerste keer dat ek daardie pad met ‘n hoendersop loop.

Ek hou van daardie waterige hoendersop wat jy aanvul met rys. My ma wou nie haar mond daaraan sit nie, sy het vertel dat dit die kos was wat hulle kleintyd moes eet as hulle siek was. “En ek is nie meer lank nie meer ‘n kind nie, en nog minder siek,” sou sy haar teësin afsluit.

Ek sal Nadia se pad met hoendersop weer loop, hierdie eerste keer was ‘n sukses, ‘n groot sukses.

Al wat skort en skeel is natuurlik die gebrek aan koue, maar hopelik het die somer haar moer nou so vir my gepluk dat sy haar goed vat en loop.

Klaradyn het hoeka verlede week al vir Annieka vertel dat sy só uitsien na die wintervakansie wanneer ons gereeld saans haar gunsteling tamatiesop by ‘n klein tafeltjie in die hoofslaapkamer, wat ons met ‘n gasverwarmer knus en gesellig kry, eet.

Tamatiesop, hoendersop, bonesop, beesstertsop, groentesop, vleissop, broodsop, pampoensop, klipsop, noem-maar-op-sop... kry julle reg, want – HIER KÓM ONS!

Naskrif:

Daardie witsous van lasgane, bietjie dunner miskien, roer die kind eers by die spaghetti in om dit goed aan te klam. Dan die bolgnaise en as jy rojaal wil wees, kan jy nog ‘n katpoegie witsous bo-op ook om af te rond.

Waar my bolgnaise-sous wegtrek met 3 blikkies tamaties en kleinerige pakkie maalvleis en ewe kleinerige pakkie spekvleis, het die witsous weggeneem uit die tamaties wat die grypie suiker nie kon doen nie.

Die 8 hoenderfilette het ek blokkies gesny en met die geurmiddels eers stoompot toe gestuur voor ek dit met die groente en room in die prutpot laat staan het. Waar dit nou nog staan.

Maar ek sluit af, want ons gaan nou eet.

Toe ek nog gedog het ons het internettoegang

‘n Gekoopte gaar hoender, kaasrolletjies en mayonnaise. Wat kan dan nou lekkerder wees!

Jaar een, vier jaar gelede, was ‘n aansit-restaurantete, tongvis en die tradisionele bygeregte, as ek my dit nie mis het nie.

Maar toe het ons in die reën hier aangekom. En laat. Pappa en Mamma was nat tot teen die been, Klaars droog en knus in die motor se binneruim, teen die dat daglig ons lankal gegroet het en ons uiteindelik die tente soorts van staan gekry het.

Letterlik net soorts van, want die een tent het toe twee weke sonder sy dakseil bly staan. Sonder dat óf ons, óf die tent iéts daarvan oorgekom het!

Ons is bibberend na die restaurant toe, want ek het geweet, as ek die bietjie van my vrou wat behoue gebly het na die nagmerrie van die laat agtermiddag en vroegaand, dan moet ek haar nou weer soos ‘n dame laat voel, en die naaste wat ek daaraan kan kom, is nié Two minute noodles nie, maar iets soos Sole minieurre (sommer ‘n meneer van ‘n vis, onthou ek, het ek destyds die Frans wat ek vanoggend nie kan spel nie, vir Klaradyn verduidelik) en witwyn in langsteelglasies.

Jaar twee het ons hierdie ete iets van ‘n tradisie probeer maak. Maar die eetplek is regtig niks om oor huis toe skryf nie, en as jy wel iets daaroor móét skryf, sal dit wees om te kla oor die simpel dikwandkombuisglase waaruit jy jou wyn moet drink, en die bevrore vis wat proe asof dit met die melktrein al die pad van Johannesburg af tot hier vlak langs die see geboemel het.

So deesdae ry ons ‘n paar kilometer in dorp toe en gaan eet daar, maar dis op die laaste aand as letterlik nog net die dop van een tent staan. Die res, met die uitsondering van die beddegoed en die volgende oggend se klere is alles gepak.

Die laaste jaar toe ons opgepak het, moes ons weliswaar eers winkels toe voor ons kon restaurant toe – ons het in erge reën (Klaars, kom weer en wind en oseaan, warm en droog en veilig en dig in haar tentjie by die see) moes oppak. Daar bly toe vir ons niks anders om te doen as om maar die volgende oggend se going away-pakkies aan trek en vir elkeen van ons twee ‘n piksplinternuwe stelletjie klere te gaan koop nie. Te heerlik, so teen die einde van ‘n vakansie wat in sy eerste week al jou bankrekening in ongekende donkerrooi dieptes en laagtepunte gehad het.

Iets van al hierdie ervarings moes in Annieka se kop vasgesteek het, ook die feit dat ons vanjaar vier vertrekke op plekke wil opslaan:  slaapkamer, speelkamer, kombuis én lapa (of te wel die gazebo). Van laasgenoemde is dit seker nou al vyf jaar dat ons elke leer sê dis die allerlaaste jaar dat ons hierdie getroue ding opslaan, hy kán net nie meer nie. Hy is spierwit grys gebleik deur son en reën, net in die diepste van enkele nate dat hy jou nog daaraan herinner dat hy een of ander tyd in die verre verlede koningsblou was. Daar is nie ‘n paal of lit of gewrig wat nie krom en skeef trek van rumatiek nie. En dan sak haar seil ook uit soos ‘n baie ou teef wat al donkiesjare lank lewe geskenk het se tieties.

Gevolglkik het Annieka vroeg reeds lat blyk dat sy vanjaar ‘n ertjie het – ons gaan nié vanjaar gewone tyd vertrek nie, ons gaan vróég in die pad val. Sy praat van drie-uur opstaan.

Maar dan is ek en sy mos ook nou darem nie van vanjaar af vir die eerste keer saam nie, ons het al vergeet van hoe die huwelikklokke destyds geklink het. So ek kén haar.

Die drie-uur word toe later drie-uur ás ons agtuur in die bed is.

Ek het die lig nege-uur afgesit, en sy was nog met skoolgoed agter die rekenaar besig.

Maar daar leer my lief en dierbare vrou my toe nou na al hierdie jare van getroude lewe en saamwees ‘n nuwe ding of twee, en 03:32 toe is die honde klaar oulaas oor die snoete gevryf en Pappa, Mamma en Klaars in die motor, slaggereed vir die lang pad see toe!

12:00 toe stop ons hier.

En ook maar goed so, want dit neem ons toe meer as vier ure om op te slaan. En dit reën nie, maar dis warm. My oë brand van die sout salpetersweet wat daarin loop. Ek kap manalleen, een of meer hierdie kant of daardie kan toe, nie minder nie as 84 tentpenne van verskillende lengtes in – die langstes daarvan langer as kniehoogte want ons staan op sand.

Annieka speel huisvrou-huisvrou en maak die binnekante mooi leefbaar, Klaradyn maak maatjies met elkeen van die 495 ander kinders in die woonwapark.

En nadat ons amper vyf ure by die see is sonder dat ons in die sand en ons voete in die water was, sit ek daardie twee vuile voete van my dwars neer – ons gaan nié vanaand uiteet nie, ons gaan piekniekete op die strand hê. Ons verdien dit deur en deur.

Daar hop ons doodmoeg winkel toe en kom terug met ‘n gare hoender, kaasbroodjies in so blink pannetjie en ‘n potjie Hellman’s mayonnaise.

Op die strand gekom was daar ‘n ligte misverstand rondom die mes en ek moet die broodjies noodgedwonge met lang repies witvleis smeer.

Maar toe ons elkeen, veilig van die wind, agter ‘n rots, met wonderlike uitsig oor die see,  ‘n drinkdingetjie in die een hand en ‘n hoendermayonnaise-broodjie in die ander hand het, is daar in die ganse Suid-Afrika nie nóg ‘n gesin wat so lekker kan eet soos Pappa, Mamma en Klaars nie.

Met ompaaie see toe en terug

So is die vier van ons toe nou twee weke af see toe en, uit en tuis, ook al weer gister terug. Die internet is saam, maar sonder seinopvangs het daar van al die geselsies wat ek in die vooruitsig had, niks gekom nie.

Ja, jy het reg gelees, die vier van ons, want Ouma Nooi is saam: Pappa, Mamma, Klaars én Oorle’ Judy.

En die feit dat sy nie te water gelaat is nie, maar hoog en droog terug in Pretoria is, het sy suiwer aan haarself, en niemand anders nie, te danke.

Haar oorlede suster, my Tannie Anne, beland toe mos destyds na die verassing in haar AVBOB-houtkissie by my ma en Oom Jack op.

Hoe dit gekom het, weet ek nie, maar my ma had daarmee geen probleem nie, om die waarheid te sê, ek dink sy het dit so verkies.

En toe hulle uit die huis, ouetehuis toe is, toe trek Tannie Anne saam.

Die spasie was beperk, dit was nie ‘n ouetehuiswoonstel nie, dit was ‘n ouetehuiskamer, eintlik ‘n siekeboeg-siekekamer met genadiglik darem ‘n eie privaatbadkamer. Oom Jack het mos in die huis vasgebyt, seker ‘n goeie tien jaar langer as wat nodig was, so die skuif, toe hy uiteindelik kom, was groot en ingrypend.

Ewentwel, met die gebrek aan spasie, beland Tannie Anne toe onder in die televisiekas, saam met al die snoepgoed op ‘n rakkie gepak. Tussen die beskuit, die koekies, die sjokolade, en Kersfees-, verjaarsdag-, moeders- en vadersdag-eetgoedpresentjies kon jy nooit jou hand net insteek en uithaal nie, jy moes afbuk en mik en mooi kyk. Jy dink nog jy het jou hand op die boksie Salticrax of Bacon Kips, dan is dit al die tyd Tannie Anne wat jy te voorskyn bring.

Dis ook nie asof ons hierdie kas twee keer ‘n jaar oopgemaak het nie. Élke keer as ons met Klaradyn daar aankom, dan wink Oom Jack haar met die hand na hom toe, en moet ek of Annieka dan eers vir die kleinkind ‘n snoeperytjie neffens Tannie Anne uitdelf.

My neef is jare na haar dood in ‘n stadium met Tannie Anne daar weg, om haar iewers te gaan strooi, maar hy het geweet om die kissie waarin die as gestoor is, weer terug te besorg dat dit kan staan waar dit hoort, tussen die eetgoed by Judy in die ouetehuis.

Na Oom Jack se dood is Anne se kissie saam enkelkamer toe.

Die kissie is nou by ons in die garage tussen Ouma Nooi se ander goedjies.

Ek weet nie hoe lank dit nou is dat my ma dood is nie, ek wil nie weet nie, maar ek weet dat ek nog nie opgewasse genoeg is om deur haar goedjies te gaan en in die proses op Tannie Anne se kissie af te kom en dit dan saam met so baie ander van haar hartsgoedjies weg te moet gooi nie.

Met ‘n rolmodel soos Judy, wat haar dierbare oorle sus met die wêreldse gemoedsrus in haar leefruimte ingenooi het, is dit te verstane dat ek ook nie griesels en geite rondom my ma se eie as het nie.

Dis immers so gewoon soos Tannie Anne se as, net in ‘n ander kissie.

My ma se wens was destyds dat ons haar as by die see sal strooi.

Sy sou seker met enige see tevrede wees, maar ek en my broer weet beide sy het haar gelukkigste vakansietye aan die Natalse suidkus gehad, Uvongo en die laaste 20 jaar van lewe, Ramsgate.

So toe laai ons haar in toe ons twee weke gelede met vakansie afgaan Scottburgh toe.

Die gedagte was dat my broer-hulle by ons aansluit en dan sluit ons die hoofstuk rondom die teraardebestelling af.

Stof is jy en tot stof sal jy terugkeer.

Maar daar gebeur dit toe nou dat my broer-hulle nie kan afkom nie.

Ek het geen dringende behoefte om op my eie af te storm rotse toe en van my ma ontslae te raak nie, sy pla my nie in die huis nie en die geleentheid sal wel weer voordoen dat ek en Jac saam as gesin bymekaar kan kom om haar wens op gepaste wyse te betoon.

So Judy is veilig uit en ook weer tuis.

Dis egter ‘n heel ander rit, Kaapse kus toe hierdie keer, saam met die ou vrou in die motor, waarby ek wil uitkom.

Watter jaar dit was, weet ek nie, seker so 20 jaar gelede.

Ek was nog net een maal vantevore (standerd 3) in die Kaap en dis tyd dat die jong onderwyser daardie deel van die land leer ken. ‘n Vriendin gaan my die Kaap deur haar oë wys.

Judy, ‘n gebore Kapenaar, is saam met ons af en het ruk lank saam getoer, verder vakansie gehou en toe terug gevlieg.

So soek ons op George my ma-hulle se huis op. Ek sal dit tot die dag van my dood vergeet nie. Vir twintig jaar, tot gister, het ek ook niks daarvan verstaan nie.

Ons het Stockenströmstraat, waar hulle gebly het, gou opgespoor. Eers ook die perseel waar my oupa-hulle se skoenfabriek was voor dit een nag afgebrand het. En toe die huis. Stockenströmstraat 20, verbeel ek my.

Die huis het nog gestaan, maar die erf moes handelsreg op hê want die plek is ‘n motorfietswinkel omskep. Die dop staan destyds nog presies soos sestig jaar tevore, maar dis ‘n besigheid.

My ma wil nie ingaan nie, maar sy wys waar haar kamer was en lig ook die ander vertrekke uit.

Toe vra sy dat ons ry.

En in stilte, sonder om iets te sê sit sy toe vir goed twintig minute en huil.

Ek het nie uitgevra nie, al wou ek – ek het haar gemoed te veel respekteer.

Maar ek was te jonk om te verstaan hoekom sy huil, miskien nie te jonk nie, maar te onvolwasse.

Bloot die feit dat ek haar wou uitvra oor die trane, is bewys gewees van my jeugdigheid.

En toe twintig jaar later, gister, beide my ouers ook al in die graf, op pad terug van die see, is ons verby my geboortedorp.

Ek vra of ons gou kan indraai sodat ek ’n herbesoek aan my geboortehuis kan bring.

Toe ons twintig minute later terugry, toe verstaan ek Judy se stilte destyds ten volle.

Annieka het agter by Klaradyn gesit en ek het gereken ek is stil genoeg, maar net buite die dorp het ek Klaradyn se handjie op my rug voel klop, lank voel klop.

Ek het foto’s geneem om vir my broer te wys.

‘n Foto speek ook meer as wat ‘n duisend woorde kan oordra.

Vooraangesig

Buitegeboue



My kamer




Uit die
hoofslaapkamer
af in die gang
tot in die
kombuis



Sitkamer



Uit die eetkamer



Hoofslaapkamer

?!