Elke liédjie vertel ‘n storie?

Iewers is die woorde “elke liedjie vertel ‘n storie” in my ingeprent. Ek vermoed dit moes die naam van ‘n program op die Afrikaanse diens van die SAUK, lank voor dit RSG geword het, gewees het.

Die woorde het in my bewussyn vasgesteek en maal nou al donkiesjare lank gereeld deur my kop, elke keer as ‘n sekere liedjie ‘n spesifieke herinnering by my oproep.

Dis ‘n algemene ding, die neiging om onmiddellik na iewers in die verlede verplaas te word, die oomblik dat jy ‘n deuentjie hoor.

Daarom ook dat jy my nie moet vra wat my gunstelingliedjie is nie. Dit hang alles af van my gemoedstoestand op daardie betrokke oomblik, waar ek is, tussen wie, en hoe die weer daar buite lyk. Hierdie dinge bepaal watter herinnering op daardie oomblik die naaste aan my hart lê, en daardie herinnering roep dan die liedjie op.

Vanoggend  vroeg se gunstelingliedjie, is daarom nie nou, ure later terug van die werk,  se gunstelingliedjie nie, en nog minder netnou, tydens ‘n kuier met ou skoolvriende, se gunstelingliedjie.

Ek, en ek vermoed ten sterkste dis eerder maar ons almal wat so is,  hou van ‘n betrokkie liedjie, nie oor die liedjie nie, maar oor die storie wat dit oproep en vertel.

Hier by die skool moes ons verlede jaar ons gunstelingliedjie opgee. Die gedagte was om ‘n CD se saam te stel met die personeel se gunstelinge op, en verjaar ons die dag, is dit die CD wat die skool jou saam met die verjaarsdagkaartjie en mooi wense gee.

Dit was die tweede keer dat ons dit doen; die eerste keer was sowat nege of tien jaar gelede.

Wat my gunsteling tóé was, weet ek nie.  Annieka s’n was destyds Steve Hofmeyer se gewilde Pampoen-liedjie.

Wat net weer eens my teorie bewys:

“Pampoen” is daardie jare gereeld oor die radio gespeel. Sy was swanger met Klaradyn en die liedjie het die wonderlikste herinneringe rondom die swangerskap ingehou, onder andere hoe lekker en ongebreidel sy met op die maat van hierdie musiek met ons een patryshond, Boeta, maar indirek eintlik met haar ongebore babadogtertjie, gedans het.

Klaradyn self het na haar geboorte, as pappe baba, gereeld duidelik gewys dat daardie “Pampoen” –liedjie herinneringe by haar opwek, wat uit die aard van die saak dan nou baarmoederlike herinneringe moet wees.

Ons is steeds, natuurlik nie vreeslik wetenskaplik nie, van mening dat haar liefde musiek en dans, sy oorsprong in Steve se liedjie het.

Sy het aan die skop gegaan, elke keer as die liedjie gespeel het. Of dit nou in die baarnoeder was, of, as suigeling, daar buite.

Ag siestog, en dalk was dit nog uit pure trauma en niks anders nie, omdat haar ouers selfs voor haar geboorte elke keer die klank opgestel het as hulle die liedjie gehoor het. En as hulle nie boonop spontaan saam begin dans het nie, het haar ma die hond nader gepluk en met dié ruk-en-pluk- en hop-en-skop-bewegings begin uitvoer.

Maar wat my gunstelingliedjie op daardie CD was, weet ek regtig nie. Ek sal moet gaan kyk.

Ronde twee, het ek die een of ander man wie se naam my nou ontgaan se “Piano man” opgegee.

Ek sou seker in tien jaar nie daardie liedjie opgegee het nie.

Ek sal tien teen een in die volgende tien jaar ook nie weer daardie liedjie opgee nie.

Maar op daardie oomblik, daardie dag, toe ek my gunsteling gunsteling moes opgee, was die storie wat “Piano man” tóé vertel het, die storie wat ek die graagste vertel wou hoor. Die ergste is, ek weet vandag nie eers wat daardie storie is.

As jy moet vra wat my gunsteling liedjie is, kan jy enige van die volgende, en nog onnoembaar baie ander, kry:  enige oorbekende iets van James Last en sy orkes, enige een van seker sowat vyftien Laurika Rauch / Anneli van Rooyen-treffers, “Once upon a time there was a tavern, where we used to raise a glass or two, we used to laugh away the hours, and think of all the great things we would do – those were the days my friend, we thought they’d never end…”

Ook Words, maar nie die een van die words that don’t come easy nie, die een wat wegval met smile an everlasting smile.

En dan is daar nog die melodie en woorde wat vertel van die dae toe ons klein en kersfeesbome groot was, die naam het my weereens ontgaan.

En ook tie a yellow ribbon round the old oak tree if you still love me. Hierdie liedjie het kleintyd altyd op troues en danse gespeel – en waar hol en jol klein kindertjies dan ooit so sorgeloos en lekker rond soos op ‘n troue of by ‘n mandjiedans. Ja, dit was die wonderlike tye toe daar nog so iets soos ‘n mandjiedans was, toe kinders nog by troues toegelaat is.

Ek het dit al omgeswaai om by ‘n antwoord uit te kom:  wat is die mooiste of lekkerste herinnering wat deur ‘n spesifieke liedjie opgeroep word. Hiérdie vraag bring my keer op keer by dieselfde antwoord uit.

Maar ons moet versigtig wees om die antwoord op dié betrokke vraag as my gunsteling te etiketteer. Want verander ons die woorde “mooiste” en “lekkerste” in die vraag na iets soos “kosbaarste” of “gemoedelikste,” dan kom daar weer twee ander antwoorde by my op.

Hoogstens daarom dan ‘n gunsteling tussen baie ander gunstelinge, Alphaville se Forever Young. Oor die lieflike, lekker, mooi herinnering wat dit oproep.

In die vier jaar wat ek studeer het, het ons klomp baie partytjie gehou en gedans, maar nooit by die groot en bekende dans- en uithangplekke nie. Nee, ons het aan huis van vriende en vriende se vriende gedans, dikwels in die garage.

Van die allerlaaste partytjie wat ons ooit as ‘n studentegroep vriende so in ‘n garage gehou het, onthou ek hierdie liedjie. Onthou ek die liedjie, die malende lywe, die atmosfeer, die gras, die sementpad motorhuis toe, die lag, die wat al dood is, die wat nog in die lewe is, en belangrikste van alles, watter lieflike aand en oomblik dit was.

Na vier jaar studie was ons gróót, gereed om die grootmenswêreld te betree. Daarom miskien dat die melancholis in my met heimwee vasgegryp het aan die gedagte van I want to be forever young.

Ag, en op die ou einde was dit maar soos die rite de passage wat jou van die huis, laerskool toe; van die laerskool, hoërskool toe; en van die hoërskool, universiteit toe gestuur het – jy het die volgende jaar daar aangekom, en jou gat gesien.

Vir myself en die ander soos ek, wat nie begin werk het nie, maar vir twee jaar army toe gestuur is, was die val en die terug kom aarde toe, natuurlik net soveel groter.

Maar toe ek uit die army kom en begin werk, 1989, toe ek my heel eerste CD-speler ooit, koop, is die eerste CD wat ek koop, niks anders nie as Alphaville se Forever Young nie.

En ek kyk nou al seker vyf jaar weer daarvoor uit; die eerste een het iewers in 1994 voete gekry, en van die tweede een is dit nou al jare dat ek nie die kassie het – wat van die CD geword het, weet ek nie.

Maar, en dis eintlik hoekom ek agter die rekenaar kom inskuif het, dis deesdae al hoe meer en meer vir my asof dit nie net liedjies is wat elkeen ‘n eie storie vertel nie, maar ook kosdisse.

En noudat ek uiteindelik hierby is, besef ek die lang relaas rondom liedjies was eintlik net omdat ek weggehol het van elkeen van hierdie disse, en in besonder die laaste en nuutste een, wat elkeen ook sy eie storie vertel.

Ek het al vertel van my pa en groen- of geelmielies. Ons het die laaste twee weke op twee geleenthede geelmielies geniet. Ek kan nie aansit by mielies, sonder om nie dadelik weer ‘n klein seuntjie aan tafel saam met my ma en pa te word nie. Hans Moolman senior het nie ‘n mielie geëet soos ‘n mens ‘n mielie eet nie; hy het die mielie met sorg (en wit damask servet) aan die kop beetgekry en met sy eie mes van die pitte gestroop. Soos ek dit onthou, het dit reggekry om nie heelwat van die pitte buite die bord oor die tafel te laat dans nie. Miskien onthou ek verkeerd. Maar ek kry dit not-‘n-wielie reg. Sien, Hans Moolman junior kan vandag nie anders as om sy mielies so te eet soos ‘n mens nie veronderstel is om dit te eet nie.

En dan is daar tongvis wat ook sy eie storie het. Vroeër hierdie week was ek dapper, braaf, te groot vir my skoene en het ek aangekondig dat ons vandag, 21 April, tongvis met spinasie en roomsampioene gaan eet. Maar ek het kleinkoppie getrek – tamatieroomsop met mieliekoekies. Die ding met tongvis het kleintyd begin en sy einde gekry in die laaste jaar of wat dat Judy Sondae by ons kom eet het. Ek het van die boksies bevrore tongvis by Woolies gekoop en twee groentes gemaak. Dit was dan vir Judy só spesiaal. Sy het regtig soos ‘n voëltjie geëet, maar eet ons die dag tongvis, dan kan jy maar weet – sy eet met daardie ete meer as die hele vorige week saam.

Ek sal miskien eendag weer tongvis maak, dis my gunsteling visdis en ek is nogal goed met ander tongvis as net Woolies se bevrore pakkies. Maar beslis nie vandag nie – Judy sou vandag 85 gewees het.

Maar dis ‘n man se ouers, en ‘n man se ouers se kos, dié goed kan nie anders as om stories te wil vertel nie.

Die geneuk is net, dié kosstories brei deesdae uit, kring uit en word meer.

Baie vroeër hierdie week, toe ek die gesels begin aanknoop het, maak ek lasagne. En hoewel ek dol is oor kosmaak betrap ek my self dié betrokke ronde dat ek teësinnig is. Toe dit trouens reeds te laat is en ek nie kan omkeer, terugdraai of ophou nie, is ek sommer lelik spyt dat ek ooit begin het.

Die vorige keer dat ek lasagne gemaak het, was dit omtrent ‘n hele dag of naweek se maak. Ek verbeel my dit was ses of agt van hierdie blink tinfoeliebakke wat jy in die supermarkte koop. Dit was in elk geval hopeloos te veel om alles vir my vriende te gee, en ons het twee of drie hier by ons gevries.

En ek kan my ook nie indink dat hulle alles al opgeëet het teen die tyd wat ons al begrafnis gehou het nie.

Ek het toe maar ‘n groot glas rooiwyn geskink, besef dat nie net elke liedjie meer ‘n storie vertel nie, ook elke dis. En terwyl  ek die lasagne klaarmaak, het ek in my kop die storie van Lentelie Bosman, wat later Lentelie van Helsdingen geword het, laat uitspeel. Teen die tyd dat ek die bechamel –sous oor had, was dit 29 jaar later.

Ek wou my vriend bel, maar oor ek hom aan die ander kant nie wou konfronteer met lasagne waarmee ek hom sou moes konfronteer nie, het ek dit daar gelaat.

En waaragtig, toe bel hy my.

Soveel liedjies, soveel disse – soveel stories.

Wyk, Somer, wyk

As die somer dan nou verjaag is, is dit my skuld. Dit was geensins my bedoeling nie, maar dit sal my nie verbaas as Demeter vir Persephone vanjaar voortydig terugstuur onderwêreld toe, na Pluto toe nie.

Ja, Demeter, Persephone en Pluto! En was dit nie heerlik nie: na ek vir jare net van die twee boeke bewus is, loop ek toe, binne twee weke na mekaar, die enigste twee uitgebreide, ordentlike, Afrikaanse oorvertellings van die Griekse legendes en mites, waarvan ek bewus is, raak.

Wat laaste was, kom toe eerste, want die eerste wat ek raakloop is L C de Jager se Griekse Legendes, in 1967 deur Voortrekkerpers uitgegee. En toe, om die kersie op die kroon te span (!?) kom ek af op P J Conradie se Avonture van die Griekse helde en gode wat in 1964 deur Human en Rousseau op die rak geplaas is.

Naas die eerste twee Afrikaanse Asterix-boeke wat ek net móés koop die oomblik toe Protea-uitgewers dit loslaat, is die Griekse legendes toe ál waaruit ek die hele vakansie voorlees. Soggens in die tent, soggens op die strand, smiddaes as ons skuinslê, én saans voor ons gaan slaap.

Klaradyn is na die vakansie ‘n lopende ensiklopedie oor die Griekse kultuurskat.

De Jager se skrywe, lei ek af, was ‘n poging om ‘n meer kindervriendelike weergawe van Conradie se hardebaard vertelling te wees. Maar ons is Conradie dwarsdeur, van voor tot agter. Van die bandelose seks toe die Argonoute op die eiland Lemnos op die spul vroue afkom wat ‘n rukkie van te vore elke man waarop hul hul oog kon lê, vermoor en toe in talle opsigte ‘n groot gemis aan hul mans ontwikkel het, tot Tantalos wat sy eie seun, Pelops, opgesny, gaar gekook en vir die gode voorgesit het.

1964 se oorvertelling van al die ongebreidelde seks, veral Zeus wat ‘n vrou nie kon uitlos of laat verby gaan nie, is egter so eufemisties aangebied dat vandag se jong lesers dit op 22 nie eers sal herken nie.

Maar waar die vier seisoene volgens die ou Grieke vandaan kom en hoe Pluto (toe nie ‘n planeet wat na ‘n Disney-karakter vernoem is nie) daarby inpas, sal Klaradyn jou kan vertel.

En dat ek die somer wegjaag ook.

Ek sal die somer nooit verby wens nie. Maar ek sal altyd na die winter uitsien, reikhalsend en halsreikend.

Vrydag is ons hier in Pretoria vir die eerste keer daaraan herinner dat dit nie verniet elke oggend later lig word nie – ons gaan oor drie maande koue hê.

En die eerste wat ek met kinderlike opwinding rondloop en vertel, is dat ons, solank die koue net hou, hierdie naweek gaan sop eet.

Vrydagaand is egter uit. Ek het Donderdagaand reeds Vrydagaand se kos gemaak. Nie omdat ek wou nie, maar omdat Annieka toe, na ek alles aangekoop het, herinner dat sy nie daar is vir aandete nie, sy het ‘n vergadering.

Donderdagaand, terwyl die heerlikste geure van die een stoofplaat opstyg, braai ek toe vir my en Klaradyn visvingers wat ons met geelmielies en die oorskiet van Mamma se verjaarsdagete-slaai geniet.

Ek was só reg vir die lekkerste aandete, maar dit sou moes oorstaan vir na Vrydag.

Na skool gaan laai ek ‘n graad 11-seun wat saam met my ry, by sy huis af. In my agterkop is altyd daardie “wat eet ons vanaand” en ek klop by hom aan vir inspirasie: “As jy vanaand se aandete kon kies, wat sal dit wees?”

“Spaghetti bolognaise,” antwoord hy sonder om twee keer te dink.

En ek weet, spaghetti bolognaise sal dit dan wees, nie spaghetti en mince nie (dis ook lekker) maar spaghetti met ‘n lieflike maalvleissous soos die Italianers dit maak.

Na ‘n dramatiese pouse, voeg hy egter by: “...met witsous!”

Spaghetti bolognaise en witsous?

Ek het in my lewe nog nie daarvan gehoor nie! Weet die stomme kind ooit wat spaghetti bolognaise is?

Maar ek vra nie uit nie, dis duidelik dat dit presies is wat hy wil hê, en dat dit vir hom die lekkerste van lekkerstes is.

Ek maak my bolognaise-sous, maar die hele tyd maal daardie witsous in my gedagtes. En teen Vrydag kan ek my niks lekkerder as spaghetti bolognaise met witsous voorstel nie – el het ek dit nog nooit geproe nie. Ek het die seun se lyftaal gelees toe hy dit noem, daar was ‘n iets in sy stemtoon, ‘n veraf, verlangende kyk in sy oë. Dit móét héérlik wees!

Vrydag toe kan ek dit nie meer hou nie, ek bel sy ma en vind alles van die witsous uit. En hoe meer sy vertel, hoe meer weet ek, dit gaan vanaand spaghetti bolognaise met witsous vir die Moolmans wees.

Sy ma laat val toe ook dat hulle inderdaad die vorige aand op Boeta se versoek spaghetti bolognaise met witsous gehad het.

Presies wat ons toe Vrydag het, presies soos hy daarvan hou.

Die kou bly, maar Saterdagaand kan ons nie sop nie, ons het verjaarsdagete by Ouma en Oupa-hulle.

En toe vandag, toe is dit warm, snikwarm, ek sit op die oomblik kaalbolyf en tik, so warm is dit.

Daar is egter nie ‘n manier, nadat ek Vrydag al my kop en hart en siel daarop gesit het, dat ons nié hierdie naweek sop eet nie.

Ek is mal oor my eie Portugese hoendersop, maar by die skool het ek nou al drie keer ‘n ander vrou se hoendersop geproe; ek het al in Desember besluit dat ek 2013 se winter met daardie vrou se sop gaan inlei.

Na ek Vrydag alles uitgevra het, wat daar uit te vra is, het ek toe inderdaad, hoogsomerhitte of te not, vanoggend al my hoendersop a’la Nadia begin.

Dis ‘n hoenderroomsop met hoenderdraadjies in, soos daardie draadjies hoender in ordentlike Sjinese sop. Ek het mielies en sampioene bygegooi, én die room wat van die verjaarsdagete se poeding oorgebly het. Ui en knoffel ook. Foelie en naeltjies en alles wat die sop na my mening goed kon doen.

Dit was die eerste keer dat ek daardie pad met ‘n hoendersop loop.

Ek hou van daardie waterige hoendersop wat jy aanvul met rys. My ma wou nie haar mond daaraan sit nie, sy het vertel dat dit die kos was wat hulle kleintyd moes eet as hulle siek was. “En ek is nie meer lank nie meer ‘n kind nie, en nog minder siek,” sou sy haar teësin afsluit.

Ek sal Nadia se pad met hoendersop weer loop, hierdie eerste keer was ‘n sukses, ‘n groot sukses.

Al wat skort en skeel is natuurlik die gebrek aan koue, maar hopelik het die somer haar moer nou so vir my gepluk dat sy haar goed vat en loop.

Klaradyn het hoeka verlede week al vir Annieka vertel dat sy só uitsien na die wintervakansie wanneer ons gereeld saans haar gunsteling tamatiesop by ‘n klein tafeltjie in die hoofslaapkamer, wat ons met ‘n gasverwarmer knus en gesellig kry, eet.

Tamatiesop, hoendersop, bonesop, beesstertsop, groentesop, vleissop, broodsop, pampoensop, klipsop, noem-maar-op-sop... kry julle reg, want – HIER KÓM ONS!

Naskrif:

Daardie witsous van lasgane, bietjie dunner miskien, roer die kind eers by die spaghetti in om dit goed aan te klam. Dan die bolgnaise en as jy rojaal wil wees, kan jy nog ‘n katpoegie witsous bo-op ook om af te rond.

Waar my bolgnaise-sous wegtrek met 3 blikkies tamaties en kleinerige pakkie maalvleis en ewe kleinerige pakkie spekvleis, het die witsous weggeneem uit die tamaties wat die grypie suiker nie kon doen nie.

Die 8 hoenderfilette het ek blokkies gesny en met die geurmiddels eers stoompot toe gestuur voor ek dit met die groente en room in die prutpot laat staan het. Waar dit nou nog staan.

Maar ek sluit af, want ons gaan nou eet.

Toe ek nog gedog het ons het internettoegang

‘n Gekoopte gaar hoender, kaasrolletjies en mayonnaise. Wat kan dan nou lekkerder wees!

Jaar een, vier jaar gelede, was ‘n aansit-restaurantete, tongvis en die tradisionele bygeregte, as ek my dit nie mis het nie.

Maar toe het ons in die reën hier aangekom. En laat. Pappa en Mamma was nat tot teen die been, Klaars droog en knus in die motor se binneruim, teen die dat daglig ons lankal gegroet het en ons uiteindelik die tente soorts van staan gekry het.

Letterlik net soorts van, want die een tent het toe twee weke sonder sy dakseil bly staan. Sonder dat óf ons, óf die tent iéts daarvan oorgekom het!

Ons is bibberend na die restaurant toe, want ek het geweet, as ek die bietjie van my vrou wat behoue gebly het na die nagmerrie van die laat agtermiddag en vroegaand, dan moet ek haar nou weer soos ‘n dame laat voel, en die naaste wat ek daaraan kan kom, is nié Two minute noodles nie, maar iets soos Sole minieurre (sommer ‘n meneer van ‘n vis, onthou ek, het ek destyds die Frans wat ek vanoggend nie kan spel nie, vir Klaradyn verduidelik) en witwyn in langsteelglasies.

Jaar twee het ons hierdie ete iets van ‘n tradisie probeer maak. Maar die eetplek is regtig niks om oor huis toe skryf nie, en as jy wel iets daaroor móét skryf, sal dit wees om te kla oor die simpel dikwandkombuisglase waaruit jy jou wyn moet drink, en die bevrore vis wat proe asof dit met die melktrein al die pad van Johannesburg af tot hier vlak langs die see geboemel het.

So deesdae ry ons ‘n paar kilometer in dorp toe en gaan eet daar, maar dis op die laaste aand as letterlik nog net die dop van een tent staan. Die res, met die uitsondering van die beddegoed en die volgende oggend se klere is alles gepak.

Die laaste jaar toe ons opgepak het, moes ons weliswaar eers winkels toe voor ons kon restaurant toe – ons het in erge reën (Klaars, kom weer en wind en oseaan, warm en droog en veilig en dig in haar tentjie by die see) moes oppak. Daar bly toe vir ons niks anders om te doen as om maar die volgende oggend se going away-pakkies aan trek en vir elkeen van ons twee ‘n piksplinternuwe stelletjie klere te gaan koop nie. Te heerlik, so teen die einde van ‘n vakansie wat in sy eerste week al jou bankrekening in ongekende donkerrooi dieptes en laagtepunte gehad het.

Iets van al hierdie ervarings moes in Annieka se kop vasgesteek het, ook die feit dat ons vanjaar vier vertrekke op plekke wil opslaan:  slaapkamer, speelkamer, kombuis én lapa (of te wel die gazebo). Van laasgenoemde is dit seker nou al vyf jaar dat ons elke leer sê dis die allerlaaste jaar dat ons hierdie getroue ding opslaan, hy kán net nie meer nie. Hy is spierwit grys gebleik deur son en reën, net in die diepste van enkele nate dat hy jou nog daaraan herinner dat hy een of ander tyd in die verre verlede koningsblou was. Daar is nie ‘n paal of lit of gewrig wat nie krom en skeef trek van rumatiek nie. En dan sak haar seil ook uit soos ‘n baie ou teef wat al donkiesjare lank lewe geskenk het se tieties.

Gevolglkik het Annieka vroeg reeds lat blyk dat sy vanjaar ‘n ertjie het – ons gaan nié vanjaar gewone tyd vertrek nie, ons gaan vróég in die pad val. Sy praat van drie-uur opstaan.

Maar dan is ek en sy mos ook nou darem nie van vanjaar af vir die eerste keer saam nie, ons het al vergeet van hoe die huwelikklokke destyds geklink het. So ek kén haar.

Die drie-uur word toe later drie-uur ás ons agtuur in die bed is.

Ek het die lig nege-uur afgesit, en sy was nog met skoolgoed agter die rekenaar besig.

Maar daar leer my lief en dierbare vrou my toe nou na al hierdie jare van getroude lewe en saamwees ‘n nuwe ding of twee, en 03:32 toe is die honde klaar oulaas oor die snoete gevryf en Pappa, Mamma en Klaars in die motor, slaggereed vir die lang pad see toe!

12:00 toe stop ons hier.

En ook maar goed so, want dit neem ons toe meer as vier ure om op te slaan. En dit reën nie, maar dis warm. My oë brand van die sout salpetersweet wat daarin loop. Ek kap manalleen, een of meer hierdie kant of daardie kan toe, nie minder nie as 84 tentpenne van verskillende lengtes in – die langstes daarvan langer as kniehoogte want ons staan op sand.

Annieka speel huisvrou-huisvrou en maak die binnekante mooi leefbaar, Klaradyn maak maatjies met elkeen van die 495 ander kinders in die woonwapark.

En nadat ons amper vyf ure by die see is sonder dat ons in die sand en ons voete in die water was, sit ek daardie twee vuile voete van my dwars neer – ons gaan nié vanaand uiteet nie, ons gaan piekniekete op die strand hê. Ons verdien dit deur en deur.

Daar hop ons doodmoeg winkel toe en kom terug met ‘n gare hoender, kaasbroodjies in so blink pannetjie en ‘n potjie Hellman’s mayonnaise.

Op die strand gekom was daar ‘n ligte misverstand rondom die mes en ek moet die broodjies noodgedwonge met lang repies witvleis smeer.

Maar toe ons elkeen, veilig van die wind, agter ‘n rots, met wonderlike uitsig oor die see,  ‘n drinkdingetjie in die een hand en ‘n hoendermayonnaise-broodjie in die ander hand het, is daar in die ganse Suid-Afrika nie nóg ‘n gesin wat so lekker kan eet soos Pappa, Mamma en Klaars nie.

Met ompaaie see toe en terug

So is die vier van ons toe nou twee weke af see toe en, uit en tuis, ook al weer gister terug. Die internet is saam, maar sonder seinopvangs het daar van al die geselsies wat ek in die vooruitsig had, niks gekom nie.

Ja, jy het reg gelees, die vier van ons, want Ouma Nooi is saam: Pappa, Mamma, Klaars én Oorle’ Judy.

En die feit dat sy nie te water gelaat is nie, maar hoog en droog terug in Pretoria is, het sy suiwer aan haarself, en niemand anders nie, te danke.

Haar oorlede suster, my Tannie Anne, beland toe mos destyds na die verassing in haar AVBOB-houtkissie by my ma en Oom Jack op.

Hoe dit gekom het, weet ek nie, maar my ma had daarmee geen probleem nie, om die waarheid te sê, ek dink sy het dit so verkies.

En toe hulle uit die huis, ouetehuis toe is, toe trek Tannie Anne saam.

Die spasie was beperk, dit was nie ‘n ouetehuiswoonstel nie, dit was ‘n ouetehuiskamer, eintlik ‘n siekeboeg-siekekamer met genadiglik darem ‘n eie privaatbadkamer. Oom Jack het mos in die huis vasgebyt, seker ‘n goeie tien jaar langer as wat nodig was, so die skuif, toe hy uiteindelik kom, was groot en ingrypend.

Ewentwel, met die gebrek aan spasie, beland Tannie Anne toe onder in die televisiekas, saam met al die snoepgoed op ‘n rakkie gepak. Tussen die beskuit, die koekies, die sjokolade, en Kersfees-, verjaarsdag-, moeders- en vadersdag-eetgoedpresentjies kon jy nooit jou hand net insteek en uithaal nie, jy moes afbuk en mik en mooi kyk. Jy dink nog jy het jou hand op die boksie Salticrax of Bacon Kips, dan is dit al die tyd Tannie Anne wat jy te voorskyn bring.

Dis ook nie asof ons hierdie kas twee keer ‘n jaar oopgemaak het nie. Élke keer as ons met Klaradyn daar aankom, dan wink Oom Jack haar met die hand na hom toe, en moet ek of Annieka dan eers vir die kleinkind ‘n snoeperytjie neffens Tannie Anne uitdelf.

My neef is jare na haar dood in ‘n stadium met Tannie Anne daar weg, om haar iewers te gaan strooi, maar hy het geweet om die kissie waarin die as gestoor is, weer terug te besorg dat dit kan staan waar dit hoort, tussen die eetgoed by Judy in die ouetehuis.

Na Oom Jack se dood is Anne se kissie saam enkelkamer toe.

Die kissie is nou by ons in die garage tussen Ouma Nooi se ander goedjies.

Ek weet nie hoe lank dit nou is dat my ma dood is nie, ek wil nie weet nie, maar ek weet dat ek nog nie opgewasse genoeg is om deur haar goedjies te gaan en in die proses op Tannie Anne se kissie af te kom en dit dan saam met so baie ander van haar hartsgoedjies weg te moet gooi nie.

Met ‘n rolmodel soos Judy, wat haar dierbare oorle sus met die wêreldse gemoedsrus in haar leefruimte ingenooi het, is dit te verstane dat ek ook nie griesels en geite rondom my ma se eie as het nie.

Dis immers so gewoon soos Tannie Anne se as, net in ‘n ander kissie.

My ma se wens was destyds dat ons haar as by die see sal strooi.

Sy sou seker met enige see tevrede wees, maar ek en my broer weet beide sy het haar gelukkigste vakansietye aan die Natalse suidkus gehad, Uvongo en die laaste 20 jaar van lewe, Ramsgate.

So toe laai ons haar in toe ons twee weke gelede met vakansie afgaan Scottburgh toe.

Die gedagte was dat my broer-hulle by ons aansluit en dan sluit ons die hoofstuk rondom die teraardebestelling af.

Stof is jy en tot stof sal jy terugkeer.

Maar daar gebeur dit toe nou dat my broer-hulle nie kan afkom nie.

Ek het geen dringende behoefte om op my eie af te storm rotse toe en van my ma ontslae te raak nie, sy pla my nie in die huis nie en die geleentheid sal wel weer voordoen dat ek en Jac saam as gesin bymekaar kan kom om haar wens op gepaste wyse te betoon.

So Judy is veilig uit en ook weer tuis.

Dis egter ‘n heel ander rit, Kaapse kus toe hierdie keer, saam met die ou vrou in die motor, waarby ek wil uitkom.

Watter jaar dit was, weet ek nie, seker so 20 jaar gelede.

Ek was nog net een maal vantevore (standerd 3) in die Kaap en dis tyd dat die jong onderwyser daardie deel van die land leer ken. ‘n Vriendin gaan my die Kaap deur haar oë wys.

Judy, ‘n gebore Kapenaar, is saam met ons af en het ruk lank saam getoer, verder vakansie gehou en toe terug gevlieg.

So soek ons op George my ma-hulle se huis op. Ek sal dit tot die dag van my dood vergeet nie. Vir twintig jaar, tot gister, het ek ook niks daarvan verstaan nie.

Ons het Stockenströmstraat, waar hulle gebly het, gou opgespoor. Eers ook die perseel waar my oupa-hulle se skoenfabriek was voor dit een nag afgebrand het. En toe die huis. Stockenströmstraat 20, verbeel ek my.

Die huis het nog gestaan, maar die erf moes handelsreg op hê want die plek is ‘n motorfietswinkel omskep. Die dop staan destyds nog presies soos sestig jaar tevore, maar dis ‘n besigheid.

My ma wil nie ingaan nie, maar sy wys waar haar kamer was en lig ook die ander vertrekke uit.

Toe vra sy dat ons ry.

En in stilte, sonder om iets te sê sit sy toe vir goed twintig minute en huil.

Ek het nie uitgevra nie, al wou ek – ek het haar gemoed te veel respekteer.

Maar ek was te jonk om te verstaan hoekom sy huil, miskien nie te jonk nie, maar te onvolwasse.

Bloot die feit dat ek haar wou uitvra oor die trane, is bewys gewees van my jeugdigheid.

En toe twintig jaar later, gister, beide my ouers ook al in die graf, op pad terug van die see, is ons verby my geboortedorp.

Ek vra of ons gou kan indraai sodat ek ’n herbesoek aan my geboortehuis kan bring.

Toe ons twintig minute later terugry, toe verstaan ek Judy se stilte destyds ten volle.

Annieka het agter by Klaradyn gesit en ek het gereken ek is stil genoeg, maar net buite die dorp het ek Klaradyn se handjie op my rug voel klop, lank voel klop.

Ek het foto’s geneem om vir my broer te wys.

‘n Foto speek ook meer as wat ‘n duisend woorde kan oordra.

Vooraangesig

Buitegeboue



My kamer




Uit die
hoofslaapkamer
af in die gang
tot in die
kombuis



Sitkamer



Uit die eetkamer



Hoofslaapkamer

?!

Die maatjie met die praatjie

Ek sê dit weliswaar met gemengde gevoelens, maar ek sê dit:  “So baie soos ek op skool van redenaars gehou het, so min hou ek nou daarvan.”

Op skool het dit eers in standerd 6 begin; deesdae is daar al Graad O’s wat aan kompetisies deelneem.

Destyds was ons skool se kompetisie in die hande van die Junior Rapportryers. Maar van die Junior Rapportryers, die Ruiterwag en die Broederbond het ons kinders niks geweet nie. Die Junior Rapportryers was verantwoordelik gewees dat die Sondagkoerante Saterdagaande laat reeds op straat verskyn en Sondae op pad Kerk toe gekoop kan word. Dis ook hoe ek dit destyds aan Aartsbiskop Tutu en die lede van die Waarheid- en Versoeningskommissie erken en bely, kyk maar self, volume 27, subparagrawe 3 576 tot 3 579.

Hierdie omies van Rapport se redenaarskompetisie was ‘n gesellige aand in die skool se personeelkamer, regtig net die een keer ‘n jaar wat jy as kind hierdie heiligdom van die personeel betree het. As Ma of Pa tyd oopgesien het om te kom, moes hulle ‘n bordjie eetgoed vir saam met tee bring. (Ai, dit was die dae toe die ouers nog self daarvoor ingestaan het, nie die tuisnywerheid, of later Woolworths, nie!)

Daar was ‘n handjievol sprekers en luisteraars en twee ooms van die Junior Rapportryers wat beoordeel en boekpryse aan die einde van die aand uitgedeel het.

Nou se dae is dit wat die destydse ATKV vandag uitgedraai het, wat die septer swaai. En dis groot, baie groot. Nasionaal. Internasionaal as ons Namibië en Orania byreken.

Ons laerskool hou oor twee aande uitdunne, een vir die juniors en een vir die seniors, daar is telkens nagenoeg 30 sprekers en die saal is gepak van mammas en pappas en ooms en tannies en oumas en oupas en boeties en sussies; die helfte van hulle tot die tande toe met rolprent- en televisiekameras bewapen. En dié wat dit nie daar het nie laai hul digitale kameras se magasyne met telefotolense wat die plaak op die sprekers se tande vir navorsingsdoeleindes kan afneem.

Gelukkig kan die selfone nie een lui nie, elke foon in die gehoor word gebruik om, óf backup vir die televsiekamera te wees, óf om die toespraak se klankbaan te minste op te kan neem.

Maar ek het vrede, want eintlik hou ek mos van redenaars.

Ek het as student al deur Wes-Transvaal gery en saam met die dramadepartement se personeel redenaarskompetisies gaan beoordeel. En toe ek eers begin skoolhou, van krag tot krag gegaan as kranige afrigter en beoordelaar.

Dis nou tot ek na so 12 jaar van redenaars bloot  na een provinsiale sessie besluit het: tot hiertoe en nie verder nie, ek weier om ooit weer te beoordeel, of dit nou plaaslik of vriendskaplik of onder ‘n naam of sonder ‘n naam is, ek het klaar.

Die kompetisie het net eenvoudig in alle opsigte handuitgeruk.

Dit was om van siek te word. En te bly.

Ek het die laaste een van my skooltoesprake self geskryf. Ek het geweet hoe om dit te doen, en ek het geweet hoe om dit goed te doen.

Goeie toespraakskrywers (en toevallig ook beoordelaars in die kompetisie waarvoor hulle jou van ‘n toespraak voorsien) lewer al langer as 10 jaar nie net meer ‘n getikte toespraak nie, nee, die kliënt word van ‘n opname ook voorsien, sodat die kandidaat die regte infleksies kan hoor en nadoen. En dan praat ek nie van ‘n klankopname nie – ‘n video-opname met die oog op die regte houding, oogkontak en effekberekende handgebare.

Ja, dinge het drasties verander.

Die dag toe ek die laaste keer beoordeel het, was die dag waarop ouers begin verneuk het om hul kinders in die lokale van húl keuse laat meeding, daar waar die regte beoordelaars met die regte voorkennis sit. ‘n Ander moeder het weer vooraf insae gekry in watter leerders van watter skole in watter lokaal praat, en toe aspris laat met haar kind daar aangekom, dit net sodat die kind in ‘n ander lokaal kan gaan praat as die lokaal waarin haar seun saam met ‘n vorige wenner moes praat. Sy was op die punt om hom as ‘n laat inskrywing in die betrokke lokaal van haar keuse te laat praat, toe iemand al 13 lokale se lyste daar had, en die kind se naam in ‘n ander lokaal opgespoor het.

In die film Hoofmeisie  is daar ‘n grap van gemaak, maar dit was inderdaad die middag waarop twee sprekers van twee verskillende skole, trouens een op Brits en een in Pretoria, met presies dieselfde toespraak daar opgedaag het.

Maar die organiseerders kon nie briek aandraai nie, die kompetisie bring geld in. Die beoordelaars kon nie briek aandraai nie, die kompetisie bring geld in en onder die tafel met al die skryfwerk en afrigting saam, bring dit nog meer geld in. En ek as onderwyser in beheer van ‘n span of enkele individuele sprekers wóú nie briek aandraai nie – skielik het ek na jare met ‘n buitemuurse aktiwiteit gesit wat niks van my tyd in beslag neem nie. Terwyl die hoof dink ek werk, leen ek my ore uit aan kinders wat vertel:  “Moenie wharrie nie Meneer, whatch net – my ma het klaar ‘n tannie gekry om alles te doen.”

Ai, en toe, na ‘n klompie jare van redenaars doen sonder om iets hoef te doen, is Klaradyn graad 1 toe. En hulle kry selfs iemand om ‘n kursus vir die ouers te kom aanbied oor hoe om jou graad-eentjie-parrabeentjie se toespraak vir hom of haar te skryf.

Ek stap daar weg en my gesonde verstand sê vir my ons spring nou nie net op een nie, maar sommer op twee verkeerde voete weg wat elk op sy beurt verklaar hoekom hoërskoolredenaars geword het wat dit geword het:  eerstens leer die kind van dag een af dat iemand anders jou toesprake vir jou skryf, wat in graad 1 begin is, gaan nie in graad 7 verander nie. Tweedens word die kinders van graad 1 af geleer om die toesprake soos gedigte uit hulle koppe op te sê; geen graad 1 kind kan notas aflees en ‘n toespraak rondom die sleutelwoorde praat nie, dit moet uit die kop geleer en resiteer word.

Maar ek weet so seker as wat my naam Hans Moolman is dat ‘n kind wat aan so ‘n redenaarsaand deelneem, enige kind, elke kind, ‘n wenner is en lewenslank daardeur verryk word. So Pappa, Mamma (en Klaars noodgedwonge daarby ingesleep) gryp die geleentheid aan.

Ook die jaar daarna, en verlede Woensdagaand toe ek uit die hospitaal ontslaan is, weer.

Ek sluk twee pynpille, kry my seer lyf in die kar en gaan luister na my kind.

Ek lê weliswaar die eerste tweederdes  van die aand op die naat van my rug in die motor se passasiersitplek, maar pouse kom haal Annieka my.

Ek luister met oorgawe en geniet elke oomblik.

Na ‘n outjie waarvan ek een jaar nie ‘n enkele woord kon hoor nie, as graadwenner aangewys is, weet ek darem lankal om nie die kompetisiegedeelte te ernstig op te neem nie.

‘n Ander jaar was die wenner enetjie Klaradyn se ouderdom wat onder andere Reuters Associated  Press as bronverwysing aangebied het. Dit kon Agence France Presse ook gewees het, ek onthou net dat ek totaal stomgeslaan was, gedagtig veral aan my kind wie se bronverwysings ooreenkomstig haar ouderdom en onmiddellike verwysingsraamwerk ‘n episode van Barney, haar oupa Charlie, en iets uit die Afrikaanse weergawe van National Geographic Kids was.

Maar teen vanjaar is my beoordelaarsvaardighede in ieder geval so verroes van al die jare sedert ek my voet neergesit het, dat ek nie eers probeer om met die beoordelaarskaart voor my te luister nie, ek geniet die kinders eerder met volle oorgawe.

Terwyl die hoofbeoordelaar repliek op die aand se gebeure en praatjies lewer, laat val Annieka dat dit die sinvolste kommentaar in ons laerskoolloopbaan is, en ek stem nogal met haar saam.

Elke kind het wat my betref lieflik gepraat, elkeen van die 10 of wat, wat ek gehoor het,  styg uit bo die ander 90 wat nie daar is om te kom praat nie en ek maak vrede met die feit dat elke kraai van nature dink sy eier is die witste, ek móés dié vrede trouens nege jaar gelede al maak toe die verpleegsuster nie mý prinsessie kies om te bad nie. Daar is daardie dag vyf babas gebore en hulle het al die mammas en pappas bymekaar gekry vir ‘n baddemonstrasie. En toe gaan staan en kies die vrou ‘n ander kind wat gelyk het of sy vroeër die dag met tange vrygelaat is!

Ek het nege jaar later weliswaar nie ‘n idee wie sou kon deurgaan as die beste redenaartjie nie, ek troos my daaraan dat dit my werk as pappa is om te sorg dat my kind vir my die mooiste ís, en lýk, en praat, en oorkom, en opstaan, en gaan sit, en doodeenvoudig sommer álles. En ek kwyt myself deeglik van my taak.

Haai, en daar is dit toe nou nie net ek wat so van my kind dink nie, maar ten minste een van die beoordelaars ook – en daar word K vanjaar vorentoe geroep as wenner onder die graad 3’s en die juniors in geheel.

Na die algehele verbasing en oorstelptheid op haar gesig my op die punt van ontroer gehad het, is ek met ‘n bly hart en seer buikwand dadelik uit en kar toe.

En dis hoekom dit in ‘n kwessie van 10 sekondes skielik vir my moeilik geword om die proses te kritiseer, dat ek met gemengde gevoelens oor redenaars sit.

Enige iemand, nie net ma’s en pa’s nie, sal verstaan.

Ek is bly vir my kind, bly dat sy gister die vormende ervaring kon hê om haar toespraak tydens saalopening vir die hele skool te vertel.

Blyer nog, ‘n pa is ‘n pa, dat ek, vir een jaar ten minste, nie die weer ‘n keer die ref hoef te blameer vir die feit dat ons prinses nie gewen het nie.

En laat ek as nota bene en addendum, ter wille van die rekord, dit net duidelik stel dat dit nie ons is wat die foto’s hier onder geneem het nie, dit kom van die skool se saalaanbieding gisteroggend.

To hell and back

‘n Mens kan darem maar onnadenkend omgaan met die “share”-knoppies in die sosiale media. ‘n Week of wat gelede deel ek iets deur Koos Kombuis onder die opskrif “Daar is ‘n hel”, minwetende dat ek binne die volgende vier dae sou uitvind die hel is nié op Somerset-Wes gestasioneer soos die man aanvoer nie, maar dat dit nou verskeie takkantore dwars oor Suid-Afrika, soorts van soos ‘n franchise of so iets, het.

Koos Kombuis het hel leer ken aan die hand van ‘n nadere kennismaking met sy plaaslike munisipaliteit.

My eie beskeie huishoudinkie se  water-en-ligterekening is maande nou al elke maand sowat R2000-00 meer as enige van my bure s’n. Gelukkig het ons hierdie maand ‘n all time low van R3 500-00 beleef. Anders as Koos weet ek fool rush in where angels fear to tread, so ek raak aan die munisipaliteit nie met ‘n tang nie.

Maar so is ek toe nou genoop om Watloo toe te gaan rondom ‘n motor se registrasiepapiere wat na alle waarskynlikheid weggeraap is tot op ‘n plek of dimensie waar ek en Annieka dit na drie dae se soek nie kon opspoor nie.

En skielik begin een van die Indiese godsdienste, die Jainisme, se siening van die hel vir my soveel meer sin maak. Die aanhangers van die geloof glo nie in iets so ordinêr soos slegs maar een hel nie, nee, hulle onderskei sewe verskillendes, op sewe verskillende vlakke, en van sewe verskillende intensiteite. Iets soos Nando’s se verskillende chilliesouse, stel ek my dit voor.

Koos se munisipaliteit is, glo my vry, bloot die intreevlak. Was dit soos die kombuis se toaster (‘n ander manier om daarna te kyk as in terme van chillies) is dit met die verstelknoppie op 1 gedraai.

Watloo, aan die ander kant, is volsterkte, nommer 7!

Ek is vir die tweede keer soontoe, 06:00 die oggend, dieselfde oggend waarop ek om 10:00 by hospitaal moet aanmeld vir my para-umbilikale breukoperasie.

Ek was die grootste gedeelte van die vorige dag ook daar. En amper was ek die grootste gedeelte van die vorige dag verniet daar.

Daar daag mos daagliks net hopeloos te veel mense voor die Watloo-poorte op, en dan hier knap na eenuur kom die gevalle engel se handlangers uit en stuur die mense wat na hulle mening nog nie teen sluitingstyd deur die drukgang gaan wees nie, huis toe vir ‘n tweede dood tot verdere kennisgewing.

So is die twee mense agter my nog ingelaat, maar die menigteagter hulle wat met veel meer as die onuitputbare sewe visse en vyf brode gevoed sou kon word, is almal, deur die bank, weggewys.

Ons drie kon darem gelukkig nog in.

Dis eers twee ure later, toe die wat laaste was, uiteindelik eerste is, dat ek weggewys word omdat hulle die vorige dag nagelaat het om te noem ek moet ‘n bewys van residensie inlewer.

Ja, ek hét gebel, ek het trouens met die foon in die hand aan die slaap geraak, nie omdat ek skape afgetel het nie, maar die 3 689 inbellers wat voor my deurgeskakel is.  Nagenoeg 15 van hulle was nie gelukkig genoeg om soos ek aan die slaap te raak nie, hulle het sommer beswyk, en toe beset hulle ‘n stuk of 15 van die telefoonlyne wat tot verdere vertraging van enige vorm van hulp aanleiding gegee het.

Gelukkig is Watloo se werksure nóg korter as bankure, en kon ek rustig, na besoek aan die roadhouse, deurskiet bank toe om ‘n rekeningstaat met my adres op aan te vra.

Die volgende oggend is ek 06:10 daar; weliswaar nie eerste nie, maar vyfde.

Ek moet so vroeg daar wees om te verseker dat ek voor in die ry is, sodat ek, maak hulle soos gesuggereer om 08:00 oop, relatief gou geholpe kan wees. 10:00 wag die lem mos om te keer dat my binnegoed aanhou by die gat in my buikwand uitwurm.

Ek staan dan ook om die waarheid te sê van 06:10 daar, vreeslik stewig  op- en om- en in- en vasgebind met etlike inklimgordels om my lyf, om binne te hou wat binne moet bly.

Iemand het seker 20 jaar gelede in my teenwoordigheid genoem dat ‘n mens nie aan ‘n breuk moet laat sny voor dit nie absoluut nodig is nie. So het ek hierdie woorde ter harte geneem en toe ek jare later self een ontwikkel aangehang en vasgebyt tot ek knap duskant ‘n noodoperasie moes hospitaal toe.

Maar die registrasiepapiere kan nie wag tot ek weer op die been is nie, ek moet maar net vroeg genoeg op die been kom en in die tou gaan staan.

Ek het donkiesjare gelede, nog voor ek begin skool hou het, by die Blou Meul op Alberton vir my een van daardie wandelstokke wat bo oopvou om sitplek te word, gekoop. Ek het destyds voorsien ek sal dalk eendag lank in ‘n tou moet staan op rugbykaartjies te koop, en dan hoef ek nie so lank te staan nie, ek kan gerieflik sit.

Ek het die ding, letterlik, in meer as 20 jaar nie een keer gebruik nie, en dit het niks met rugby te doen nie, maar suiwer die feit dat die goed ‘n lewensrisiko vir jou asposteriori  inhou – vit al wat jy weet het jy nie eendag meer nodig om vir daai oumansoperasie te gaan nie, jy het alles sommer uitgeval die dag toe jy in die tou voor Loftus se kaartjieskantoor op jou wandelstok probeer sit het.

Ek kry die kierie teen alle verwagting in opgespoor waar ek dit 10 jaar gelede toe ons hier ingetrek het, op die heel boonste rak in die motorhuis gesit het.

Gewapen met hierdie kierie en toegerus met die dikste storieboek in die huis, val ek toe nou 06:10 vyfde in die tou wat spoedig ‘n lywige serpent  met sy stert iewers om die gebou se agterkant word.

Hier teen 07:40 is my boek ook klaar gelees en kan ek al geld as straatarties verdien – gedagtig nou aan al die balanseertoertjies wat ek op en om my sit-sit-so-kierie kan uitoefen.

Dis ook ongeveer hierdie tyd, 07:40, een uur en dertig minute later, dat daar skielik ‘n tweede ry, parallel met ons s’n begin vorm aanneem.  As ons links van die deur se linkerkosyn staan, dan staan die kop van hierdie nuwe slang net so regs van die regterkosyn. En dis nie 15 minute nie, toe het hierdie verwarde huisslangetjie aangegroei tot ‘n basilisk van gigantiese afmetings.

Ek tree versig so effe uit my ry, net om seker te maak daar is nie ‘n straks twee bordjies, een links en een regs, by die deur waar ons tou nie. Netnou ís daar en dan staan daar op die anderkant se bordjie dat dit is waar jy moet staan vir motorvoertuie se herregistrasievorms.

Maar gelukkig is daar nie.

Plek-plek begin links en regs na mekaar hap en gif spoeg. En ek kan dit verstaan.

Maar ek weerhou my daarvan om hierdie nuwe tweede ry reg te help deur beleef te noem dat die einde van die ry af met die tou waarin ek staan, is. Ja, jy kan die einde weliswaar nie meer sien nie, dit kronkel nou al twee en ‘n half keer om die gebou, deur die parkade en af in die straat waar hulle ingekom het, enige mens met gesonde verstand wat 07:40 hier aangekom het, sou dit agtergekom het toe hulle netnou by die hek ingekom het, onder die indruk dis weer 27 April 1994, die dag van die eerste demokratiese verkiesing in die mooi Reënboogland van ons.

Ek wonder in die stilligheid hoe dit moontlik is dat daar soveel breindooies op een oggend by Watloo kan aanmeld.

Die res is geskiedenis, en voorspelbaar.

Al wat die leser seker nie verwag nie is dat die deur nie 08:00 oopgemaak het nie, maar 07:55 – kan jy meer! Wonderwerke gebeur nog! Dis darem nie net die gerugte van iets soos ‘n hel wat waar blyk te wees nie.

Maar dis gou duidelik dat die mense aan die binnekant van die deur al van baie vroeg af daar besig is, want dis omreeds hul eerste smoke break vir die oggend te kom neem, dat hulle die deur so vroeg oopmaak.

En so waar as wat ek nie ‘n koronêr geskiet het nie, maar oorleef het om die storie, vandag, amper ‘n week later te kan vertel, druk die twee tannies hulle sigarette op die grond dood, skiet die stompies eenkant toe, en laat die 30 mense aan die regterkant van die deur eerste inbeweeg.

Vir die volgende 40 minute gebeur daar niks nie – behalwe nou vir die feit dat ons waaraan die spinnekoppe al hul spinnerakke begin weef, al hoe warmder om die kraag begin raak. Ek bly, soos van 06:10 af, vyfde in die ry.

Toe kom daai een Beëlsebub van ‘n tannie uit vir haar volgende sigaret, en na sy haar stompie weggeskiet het, stap sy met die ry af en kyk na ons papiere – dit was soos op laerskool as ons almal ons hande moes wys dat Juffrou kan sien of ons ons hande mooi gewas het, net, hierdie vrou het nie na ons hande of naels gekyk nie, sy het  ons papiere uitgekyk.

Party mense stuur sy toe so waar as waaragtig na regs om ‘n nuwe tweede tou te begin vorm.

En ek, nommer 5 van 06:10 af, was die eerste een van hulle.

Maar ek sluit af, ek kan voel, aanvoel, dat ek na die operasie duidelik nog nie geestelik en vleestelik  sterk genoeg is om nou al met al hierdie gevoelens en stukkies onthou om te kan gaan nie.